Την ώρα που άλλες χώρες επενδύουν στους νέους και κερδίζουν αγορές, εδώ πνίγουμε την επιχειρηματικότητα στην γραφειοκρατία και την έλλειψη ρευστότητας, αποκλείουμε τους μικρούς και βαφτίζουμε τα μισά μέτρα… «στρατηγική».
Η Καστοριά και η Σιάτιστα δεν υστερούν σε γνώση ή εμπειρία. Υστερούν σε κάτι πιο βασικό: Στην πολιτική βούληση που να σχεδιάζει και κυρίως να εφαρμόζει ένα πραγματικά ολοκληρωμένο σχέδιο.
Γι αυτό το ερώτημα δεν είναι αν αντέχει ο κλάδος. Είναι αν θέλουμε να αντέξει.
Χωρίς νέους, χωρίς εργαζόμενους, χωρίς στήριξη – δεν υπάρχει επόμενη μέρα.
Ή αλλάζουμε τώρα, ή μιλάμε ξανά για μια χαμένη ευκαιρία.
Η Καστοριά ως ηγέτιδα δύναμη του Κλάδου δεν πρέπει να αρκεστεί στον ρόλο του επαίτη. Οφείλει να διεκδικήσει διακριτό ρόλο, συμμετοχής στις αποφάσεις και πρώτα από όλα την εφαρμογή ενός σχεδίου προσαρμοσμένου στις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων της Γούνας, με ευελιξία, μετρήσιμους στόχους και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών επιχειρήσεων.
Γεωργία Ζεμπιλιάδου Βασιλική (Βάσω) Μαλέα
Περιφερειακή Σύμβουλος Περιφερειακή Σύμβουλος Καστοριάς
Επικεφαλής του Συνδυασμού ΕΛΠΙΔΑ Συνδυασμού ΕΛΠΙΔΑ
(Το πλήρες κείμενο ακολουθεί)
Η επόμενη μέρα για τον κλάδο της γούνας και για τη Δυτική Μακεδονία συνολικά δεν μπορεί να περιμένει
Η φετινή έκθεση γούνας στην Καστοριά δεν ανέδειξε μόνο τη δυναμική και τη μετάβαση του ίδιου του κλάδου· ανέδειξε και μια σκληρή αλήθεια που δεν μπορούμε πλέον να αγνοούμε.
Ανάμεσα στους επισκέπτες από την Ασία – κυρίως από την Κίνα και τη Νότια Κορέα – κυριάρχησαν νέοι σε ηλικία επιχειρηματίες: άνθρωποι με αυτοπεποίθηση, ταχύτητα, εξωστρέφεια. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών των Χωρών τους: ισχυρή κρατική στήριξη, πρόσβαση σε χρηματοδότηση, σύνδεση εκπαίδευσης με παραγωγή, και – πάνω απ’ όλα – μια κουλτούρα που επιτρέπει στους νέους να ρισκάρουν και να δημιουργούν.
Στον αντίποδα, στη Δυτική Μακεδονία, οι νέοι/ες επιχειρηματίες στον κλάδο της Γούνας είναι λίγοι/ες. Και δεν είναι γιατί δεν θέλουν. Είναι γιατί δεν μπορούν.
Σήμερα η Καστοριά και η Σιάτιστα – βρίσκονται σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής. Η έκθεση γούνας απέδειξε ότι ο κλάδος δεν έχει τελειώσει. Αντίθετα προσπαθεί. Μετασχηματίζεται. Προσαρμόζεται. Ψάχνει νέες αγορές, νέα ταυτότητα, νέα εργαλεία.
Όμως, αυτή την προσπάθεια δεν μπορεί να την κάνει κανείς μόνος του.
Κυρίως, δεν μπορεί να το κάνει μέσα σε ένα περιβάλλον, που τον/ην κρατά πίσω.
Από την μια πλευρά, συνολικά η ελληνική επιχειρηματικότητα, συνεχίζει να ασφυκτιά κάτω από το βάρος παθογενειών που κάθε μέρα που περνά μεγεθύνονται: γραφειοκρατία, έλλειψη ρευστότητας, ασταθές φορολογικό πλαίσιο. Παθογένειες που δικαιολογούν και αυξάνουν τη φοβία απέναντι στο αναπόφευκτο επενδυτικό ρίσκο. Και αυτό παρά τα διαθέσιμα εργαλεία, η πρόσβαση στα οποία, για τις μικρές και περιφερειακές επιχειρήσεις, παραμένει περιορισμένη και άνιση. Οι πολιτικές και οι χρηματοδοτήσεις υπάρχουν στα χαρτιά – αλλά δεν φτάνουν εκεί που πραγματικά χρειάζονται.
Από την άλλη, η Δυτική Μακεδονία, που πλήττεται από την απολιγνιτοποίηση βιώνει την έλλειψη ενός ξεκάθαρου, δίκαιου και αναπτυξιακού χρηματοδοτικού σχεδίου για την επόμενη μέρα. Αυτή την έλλειψη Σχεδίου ζει με τον πιο σκληρό τρόπο και ο Κλάδος της Γούνας.
Οι αποσπασματικές προσπάθειες των clusters και των δομών καινοτομίας, λειτουργούν κλειστά, συγκεντρωτικά και αποκομμένα από την πραγματική οικονομία, καθώς σχεδιάζονται μακριά από τις επιχειρήσεις και τους ανθρώπους της παραγωγής.
Στο πλαίσιο αυτό, η Καστοριά, αλλά και ο Κλάδος της Γούνας συνολικά, μένει εκτός.
Οι επιχειρήσεις βλέπουν να εκπονούνται MasterPlan, που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκά κονδύλια αλλά να μένουν στα συρτάρια.
Το 2016 η Ελληνική Ομοσπονδία Γούνας και η Περιφέρεια παρουσίασαν στη ΔΕΘ το «Στρατηγικό και Επιχειρησιακό Σχέδιο του Κλάδου της Γούνας». Οι συσκέψεις, οι ανακοινώσεις από πλευράς Περιφέρειας και οι εξαγγελίες από Υπουργούς περίσσεψαν.
Το 2018 ο νυν Αντιπεριφερειάρχης Καστοριάς, κ Σαββόπουλος, ως αντιπολίτευση τότε, ζητούσε την άμεση εφαρμογή του.
Το 2022, το Business Plan, επικαιροποιήθηκε με νέα μελέτη, για να προσαρμοσθεί στην κρίση που προκάλεσε η Πανδημία και η κρίση στη Ρωσική αγορά. Στο διάστημα που ακολούθησε μέχρι και σήμερα και αυτό δεν εφαρμόσθηκε.
Έτσι, αντί ενός συγκροτημένου Σχεδίου για τη στήριξη της Γούνας, ακολούθησαν ξεκομμένα, περιορισμένων ως προς την εμβέλεια τους, προγράμματα ενίσχυσης των γουνοποιητικών επιχειρήσεων. Προγράμματα που πότε άφηναν εκτός τους μικρούς, πότε τους εκτροφείς, πότε το εμπόριο και πότε όλους πλην λίγων. Αυτά βαφτίστηκαν «στρατηγική» για τη Γούνα.
Στο πλαίσιο αυτό, ούτε ο Κλάδος της Γούνας αλλά κυρίως ούτε η Καστοριά και η Σιάτιστα, δεν μπόρεσαν να ανακάμψουν.
Στο ήδη επιβαρυμένο αυτό περιβάλλον, προστέθηκε και η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για περιορισμούς στις εισαγωγές γουνοδερμάτων, στο πλαίσιο των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, η οποία πλήττει άμεσα και δυσανάλογα την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας.
Πρόκειται για ένα μέτρο που, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες και την εξάρτηση της τοπικής οικονομίας από τον συγκεκριμένο κλάδο, επιβαρύνει περαιτέρω επιχειρήσεις και εργαζόμενους, εντείνοντας τις ανισότητες μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών. Απέναντι σε τέτοιες αποφάσεις που υπονομεύουν την περιφερειακή συνοχή και την ισόρροπη ανάπτυξη, οφείλουμε να σταθούμε με σαφήνεια. Γιατί σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η σιωπή και η παθητική αποδοχή δεν είναι επιλογή.
Σήμερα είναι πλέον σαφές ότι η Καστοριά, ως ηγέτιδα του κλάδου της Γούνας, δεν πρέπει να αρκεστεί στον ρόλο του επαίτη, ζητώντας απλώς συμμετοχή. Οφείλει να διεκδικήσει διακριτό ρόλο.
Να διεκδικήσει την εφαρμογή ενός σχεδίου προσαρμοσμένου στις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων της Γούνας, με ευελιξία και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών επιχειρήσεων.
Αλλιώς θα μιλάμε και πάλι για χαμένες ευκαιρίες.
Τα «ζωντανά εργαστήρια» που σχεδιάζονται στα γραφεία της Περιφέρειας και στην Αθήνα, δεν έχουν νόημα αν δεν είναι πραγματικά ζωντανά – αν δεν συνδέονται με τα εργαστήρια της γούνας, με τις μικρές μονάδες, με τους ίδιους τους επαγγελματίες.
Και αυτό που οι επιχειρηματίες της Γούνας, ονοματίζουν ως το πιο κρίσιμο πρόβλημα, που απειλεί άμεσα τη βιωσιμότητα του κλάδου, είναι η έλλειψη εξειδικευμένων εργαζομένων.
Τεχνίτες και επαγγελματίες με πολύτιμη τεχνογνωσία εγκαταλείπουν τη γουνοποιία είτε προς τον τουρισμό ως εποχικοί εργαζόμενοι, είτε στο εξωτερικό, αναζητώντας καλύτερες συνθήκες και προοπτική. Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Οι αμοιβές συχνά δεν ανταποκρίνονται στην εξειδίκευση και την εμπειρία τους, ενώ δεν λείπουν φαινόμενα εκμετάλλευσης, ακόμη και σε περιπτώσεις προγραμμάτων που υποτίθεται ότι στηρίζουν την απασχόληση.
Η απουσία σταθερών εργασιακών σχέσεων και συλλογικών συμβάσεων, δημιουργεί ένα περιβάλλον αβεβαιότητας. Για πολλούς εργαζόμενους, ο κλάδος έχει καταλήξει να λειτουργεί εποχικά – χωρίς συνέχεια, χωρίς ασφάλεια, χωρίς προοπτική.
Όμως, χωρίς εργαζόμενους δεν υπάρχει παραγωγή. Και χωρίς τη μεταφορά γνώσης και τεχνογνωσίας από γενιά σε γενιά, δεν μπορεί να διασφαλιστεί ούτε η ποιότητα ούτε η ανταγωνιστικότητα του τελικού προϊόντος στις διεθνείς αγορές.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι θεωρητικό. Είναι βαθιά πολιτικό: θέλουμε νέους επιχειρηματίες και εργαζόμενους ή όχι;
Θέλουμε να αποτελέσει ο Κλάδος της Γούνας μια σημαντική παραγωγική δραστηριότητα και πάλι;
Αν η απάντηση είναι ναι, τότε απαιτούνται άμεσα και γενναία βήματα:
- Πραγματική αποκέντρωση των εργαλείων ανάπτυξης. Όχι στα λόγια – στην πράξη. Με ισότιμη συμμετοχή όλων των περιοχών.
- Στοχευμένη στήριξη των νέων επιχειρηματιών με πρόσβαση σε χρηματοδότηση, mentoring και δίκτυα. Όχι αποσπασματικά προγράμματα, αλλά συνεκτική πολιτική.
- Σύνδεση της παράδοσης με την καινοτομία. Η γούνα δεν είναι παρελθόν – είναι κεφάλαιο. Και αυτό το κεφάλαιο πρέπει να επενδυθεί στη μόδα, στον σχεδιασμό, στην εξωστρέφεια.
- Αλλαγή νοοτροπίας. Η επιχειρηματικότητα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως λύση ανάγκης. Πρέπει να γίνει συνειδητή επιλογή.
- Κλαδική σύμβαση εργασίας
- Επιστημονική ομάδα μελέτης των συνθηκών διεθνούς εμπορίου, ενημέρωση επιχειρήσεων και χάραξη εξωστρεφούς στρατηγικής για το μέλλον
- Επαναλειτουργία σχολής Γούνας, για τεχνίτες και σχεδιαστές με στοχευμένα αμειβόμενα προγράμματα κατάρτισης στο πεδίο
- Ενίσχυσητης ανταγωνιστικότητας του Κλάδου μέσω της έρευνας και της καινοτομίας σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας του κλάδου της γούνας
Η Καστοριά και η ευρύτερη περιοχή Βοΐου έχουν τη γνώση.
Έχουν την εμπειρία.
Έχουν ανθρώπους που έχουν αποδείξει ότι μπορούν να σταθούν στις διεθνείς αγορές.
Αυτό που δεν έχουν – ακόμη – είναι τις συνθήκες που τους αξίζουν.
Και αυτές οι συνθήκες δεν θα χαριστούν. Πρέπει να διεκδικηθούν.
Η επόμενη μέρα για τον κλάδο της γούνας και για τη Δυτική Μακεδονία συνολικά δεν μπορεί να περιμένει.
