΄Ηταν χειμώνας του 1929 και η πόλη σε ώρες Φλεβάρη είχε σκεπαστεί από το χιόνι.
Ο Διομήδης , συνεργάτης της εφημερίδας «Καστορία» εκδότης της οποίας ήταν ο συμπολίτης μας Θωμάς Βαλαλάς, πέρασε δίπλα από τη λίμνη, έμαθε πως οι χωρικοί καταφέρανε να φθάσουνε από τα χωριά τους στην πόλη, πληροφορήθηκε τα κοινωνικά νέα της μικρής πολιτείας, πήρε πέννα και χαρτί κι άρχισε να προετοιμάζει το κείμενο για το επόμενο φύλλο της τοπικής εφημερίδας.
« Η λίμνη, σημειώνει ο σχολιαστής, μετά την πρόσφατον χιονόπτωση φαίνεται σαν ένας τρανός χιονισμένος κάμπος. Οι ψαράδες και οι βαρκάρηδες είναι απαρηγόρητοι για την μακράν διάρκειαν της παγωνιάς. Μήνας πλησιάζει και δεν μπορούν να εργασθούν.
Οι προσπάθειες που καταβάλλουν την ημέρα ώστε να ανοίξουν μικρές τρύπες στον πάγο της λίμνης για ν΄αφήσουν τα πελαϊσια- ίσα ίσα για να πιάσουνε 2-3 ψάρια – αποβαίνουν μάταιες, ο πάγος κλείνει μέσα στα πρώτα λεπτά του απογεύματος και η λίμνη ξαναπαγώνει. Δύο μεγάλα ρουκάνια ακούγονται από την πλευρά του Σταυρού. Το ένα αρχίζει από τη σκάλα του Σταυρού και φτάνει ως την Πέτρα. Το δεύτερο ξεκινάει από την Μύτκα και φτάνει ως την Πέτρα. Τις βραδινές ώρες ακούγεται το τρίξιμό τους σ΄ όλους όσους διαμένουν από το Χασάν Κατή ως την αβγατή του κυρ Γιαννάκη στο Ντουλτσό. Μάλιστα κανείς δεν ετόλμησεν να πλησιάσει προς τα εκεί…
Παρά την πτώση της θερμοκρασίας στην θέση Πέτρα ένα μικρό κομμάτι της λίμνης μένει ελεύθερο και κατά πως συμπεραίνουν πολλοί αυτό οφείλεται στα ζεστά υπόγεια νερά που αναβλύζουν και εμποδίζουν το πάγωμα του νερού.
Από την περιοχή Κωστενέτσι ήλθαν μερικοί χωρικοί με χίλια ζόρια. Φορούσανε στα πόδια τους κομμάτια ξύλου- μοιάζανε με αλπινιστές και ανέφεραν ότι το χωριό τους ήτανε θαμμένο κάτω από τρία μέτρα χιόνι. Λόγω του αποκλεισμού τους αποφασίστηκε για κάθε οικογένεια οικονομική ενίσχυση με το ποσόν των πεντακοσίων δραχμών.»
Φεβρουάριος 1929
«Λόγω του υπερβολικού ψύχους σαράντα αρνάκια γάλακτος γίνανε ανάρπαστα. Τα αυγά επίσης πουλήθηκαν στο πι και φι. Λόγω δε του πρωτοφανούς ψύχους κλείσανε τα σχολεία. Η λίμνη είχε πάγο από τη μεριά του Απόζαρι πάχους ενός μέτρου , από το Ντουλτσό δε… εβδομήντα εκατοστών κι επειδή τα καράβια έπαυσαν να κινούνται όλοι βαδίζανε άνετα στον πάγο πηγαίνοντας ως το Μαύροβο για το τακτικό παζάρι της εβδομάδας. Οι γεροντότεροι κάτοικοι παράδειχναν ότι η βαρυχειμωνιά αυτή είχε να συμβεί από το 1909…
Φλεβάρης του 1929 κι ο ανταποκριτής της εφημερίδας «Καστορία» έριξε μια ματιά στα κοινωνικά γεγονότα κι έσκυψε στο κείμενό του.
«Λόγω των καιρικών συνθηκών ο γάμος που ήταν να γίνει στην εκκλησία , τελικά έγινε στο σπίτι του πατέρα της νύφης Δαμιανού Αλεξιάδη του συνοικισμού Απόζαρι. ΄Οσοι παραβρέθηκαν στην στέψη ήταν αληθινοί αλπινιστές. Κάθε τρις και τόσο κάποιοι έπεφταν στα παγωμένα σοκάκια… ευτυχώς ακολουθούσαν μόνο γέλια και χαρούμενα ξεφωνητά.»
«Ο συμπολίτης κ. Δήμος Σιώμκος που ήταν καλεσμένος στο γάμο, τυλίχθηκε καλά με μια γιάμπουλη του σπιτιού του κι έφθασε ως εκεί.»
«Από το Παρίσι έφτασε ο συμπολίτης μας κ. Ιωάννης Παπάζογλου με την ελπίδα πως θα ψαρέψει… ΄Όμως ο κακός καιρός τον απογοήτευσεν και ίσως αναχωρήσει δια Παρισίους δίχως να εκπληρώσει αυτήν την τόσο απλή κατά τα άλλα επιθυμίαν του…»
«΄Ένα ευχάριστο επίσης νέον ήταν η δωρεά του συμπολίτη Ζήση Τσερλεμέ προς την γενέτειράν του. Ο κ. Ζήσης έστειλεν πεντακόσιες λίρες για την ύδρευσιν της πόλεως που τότε αντιπροσώπευαν το ποσόν των 2.500 δολλαρίων Η.Π.Α.»
« Την Κυριακήν της δεύτερης εβδομάδας του Φεβρουαρίου πάνω από 2.000 άτομα βρέθηκαν από την πλευράν του Ντολτσού με τις σάνιες. Αυτή όμως που ξεχώρισε ήταν η Πάτρα Παπαμιχαήλ που διέσχισε την λίμνη με τα παγοπέδιλά της, ο δε φωτογράφος Παντελής Παπάζογλου δεν προλάβαινε τους συμπολίτες του που φωτογραφίζονταν πάνω στον πάγο.»
Με την ποιητική ματιά του Αργύριου Παπαδίσκου «έκλεισε» το ρεπορτάζ του Διομήδη καθώς ο προικισμένος συμπολίτης πήρε πέννα και χαρτί γράφοντας:
«Με κρυσταλλένιο πέπλο σκεπασμένη
γλυκοκοιμάται η λίμνη ναρκωμένη.
Την νανουρίζουν λεύκες και δεντριά
και η σφυρίχτρα του τρελού βοριά…»
΄Όλα αυτά συνέβαιναν 17 χρόνια μετά την απελευθέρωση της Καστοριάς από τον Τούρκικο ζυγό. Η πόλη μας τότε είχε δήμαρχο τον Λεωνίδα Μαυροβίτη, μητροπολίτη τον Σεβασμιώτατο Ιωακείμ Λεπτίδη και τους κατοίκους της πόλης χριστιανούς και εβραίους . Ακολούθησε η δύσκολη τριετία με την οικονομική κρίση του 1929-1932 που έπληξε τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, «Το μεγάλο κράχ» που είχε αντίκτυπο και στον τόπο μας, λόγω των πολλών μεταναστών οι οποίοι στηρίζανε τις οικογένειές τους στην πατρίδα.
(Η φωτογραφία, από το φωτογραφικό λεύκωμα του Παναγιώτη Εφόπουλου “Η ΚΑΣΤΟΡΙΑ 1949-1971”)
