Διακόσια χρόνια + άλλα εικοσιτρία … έχουν περάσει… (Γράφει η Μαρούλα Βέργου Γκαμπέση)

Από τότε που οι αδελφοί Ιωάννης Εμανουήλ και Παναγιώτης Εμμανουήλ, ο πρώτος φοιτητής της Ιατρικής και ο δεύτερος λογιστής, καταγόμενοι από την Κστοριά, γυιοί του μεγαλογουναρά Εμμανουήλ και της μητέρας τους, καταγόμενης από την Σιατιστινή οικογένεια Ζιάκα, έχουν περάσει διακόσια είκοσι τρία χρόνια σχεδόν. Μαζί με τα αδέλφια αυτά, αναφέρεται και ο Καστοριανός επίσης Γεώργιος Θεοχάρης Αυστριακής υπηκοότητας. Οι τρείς αυτοί συμπολίτες κάτοικοι Βιέννης έχουν συνδεθεί με τον Ρήγα Βελεστινλή – Φεραίο από το 1790 έως το 1792.

Σκυμμένοι πάνω στα επαναστατικά κείμενα του Ρήγα «ρουφούνε» ένα προς ένα τα γεμάτα ελπίδα και προσμονή ιερά μηνύματα που αναφέρονται στην σκλαβωμένη πατρίδα, με απώτερο σκοπό να φθάσουνε έγκαιρα στα χέρια των ταπεινών ραγιάδων που αναζητούν στήριγμα και πρόσωπα όλο φλόγα, να σηκώσουνε το κεφάλι ψηλά, ζώντας τόσο μακριά της, στη νεφοσκεπή Βιέννη σε μια πόλη που έμελλε να γίνει πολιτικό- θρησκευτικό και πνευματικό κέντρο της   Ευρώπης, μία πολιτεία που από το 1365 είχε το δικό της πανεπιστήμιο- το πιο αρχαίο- μετά το πανεπιστήμιο της Πράγας, κτισμένη στις όχθες του Δούναβη, έναν τόπο που λαμπρύνθηκε από τις εξέχουσες φυσιογνωμίες του Amadeus Motsart, του Μπετόβεν, του Στέφαν Τσβάϊχ.

Εκείνο λοιπόν το διάστημα ο Γ. Θεοχάρης , πατέρας τριών παιδιών, συνεδέθει με τον Ρήγα και τους συνεργάτες του, μυήθηκε τους σκοπούς που θα οδηγούσαν τον επι τέσσερις… και… αιώνες σκλαβωμένο τόπο στην ελευθερία. Παρ΄ όλο που έχασε δύο φορές την περιουσία του, κατάφερε με το δραστήριο χαρακτήρα του να βοηθήσει χρηματικά τον αγώνα… ΄Ηταν πρόεδρος της Φιλελληνικής εταιρείας, πρόξενος της Ελλάδας στην Αυστρία, βοηθώντας πάντα τους διερχόμενους ΄Ελληνες.

Χρόνια μετά ένας απ΄τα τρία του παιδιά βρέθηκε να υπηρετεί στην κυβέρνηση του ΄Οθωνα σαν υπουργός εξωτερικών, η δε συμβία του ήταν μεταξύ των κυριών της Αυλής.

Τον Οκτώβριο του 1797 τυπώθηκε κρυφά το επαναστατικό μανιφέστο σε τετρασέλιδο, που περιελάμβανε εκτός από το «ΘΟΥΡΙΟ» την εξής επαναστατική προκήρυξη για τους υπόδουλους λαούς των Βαλκανίων, που υπέφεραν κάτω από την Οθωμανική κυριαρχία. «΄Οσοι ζούν, όσοι στενάζουν, υπό την δυσφορωτάτην τυρρανίαν του Οθωμανικού Βδελυρωτάτου δεσποτισμού και κυρίως την νέαν πολιτικήν διοίκησιν, το περιεχόμενον της οποίας βασίζεται τις αρχές του Ευρωπαϊκού διαφωτισμού και στο Γαλλικό σύνταγμα του 1793». Η προκήρυξη περιλαμβάνει 35 άρθρα «περί του δικαίου του ανθρώπου και του πολίτου» και 124 άρθρα του μελλοντικού συντάγματος της ελληνικής δημοκρατίας – όπως ονόμαζε ο Ρήγας το πολυεθνικό κράτος που ονειρεύονταν.

Ο Γεώργιος Πούλιος Σιατιστινός στην καταγωγή, είχε εκδώσει στο τυπογραφείο του πλήθος αντιτύπων του Θουρίου, ενισχύοντας μ΄ αυτό τον τρόπο της εθνική συνείδηση, μαζί με τις αρχές του διαφωτισμού. Το υλικό αυτό σε κιβώτια «κουβαλώντας» την ελπίδα και τη φλόγα για την απαλλαγμένη από τα δεσμά της σκλαβιάς πατρίδα, έφτασε ως την Τεργέστη, αλλά εκεί η Αυστριακή αστυνομία ειδοποιημένη από τον «εφιάλτη» κατάσχεσε τα κιβώτια και συνέλαβε τον Ρήγα, προς χάρην της Πύλης- Τουρκίας. Ακολούθησαν οι συλλήψεις των συνεργατών του στις πόλεις Βιέννη, Σεμλίνο και Πέστη. Μαζί με τους καστοριανούς αδελφούς Εμμανουήλ ήταν :

Ο Ευστράτιος Αργέντης, έμπορος από τη Χίο, 31 χρόνων

Ο Δημήτριος Νικολίδης, γιατρός από τα Γιάννενα, 32 χρόνων

Ο Θεοχάρης Τουρούντζιας , έμπορος από τη Σιάτιστα 22 χρόνων

Ο Αντώνιος Κορονιός, έμπορος-λόγιος από τη Χίο 27 χρόνων

Ο Ιωάννης Καρατζάς, λόγιος από την Κύπρο 31 χρόνων

Το συγκλονιστικό νέο, έφτασε λίγο αργότερα από την εξόντωσή τους στις 17 Ιουνίου 1798, σε κάθε άκρη της υποδουλωμένης πατρίδας και τις παροικίες του εξωτερικού.

Ο Αδαμάντιος Κοραής άγρυπνη και ασυμβίβαστη συνείδηση , από τους κορυφαίους διδασκάλους του Γένους και τους αξιολογότερους πνευματικούς οδηγούς του νέου ελληνισμού έγραφε τότε τα παρακάτω λόγια:

«του αθώου αίματος η έκχυσις αύτη, αντί του να καταπλήξει τους Γραικούς θέλει μάλλον τους παροξύνει εις εκδίκησιν».

———————————————————————————–

Από το «τετράδιον της πατριδογνωσίας , που πρωτογεννήθηκε μαζί με το δημοτικό ραδιόφωνο Καστοριάς, και τι έγκυρες πληροφορίες και πηγές, από το έργο του Καστοριανού γυμνασιάρχη Παντελή Τσαμίση, αφιερωμένο στις «ιερές σκιές» των αδελφών Εμμανουήλ και δεύτερη πηγή την εγκυκλοπαίδεια «ΔΟΜΗ».

Σαν υστερόγραφο , αφήνουμε τον συγγραφέα Νίκο Θέμελη να μας οδηγήσει σ΄ ένα χώρο όπου οι μυημένοι έλληνες και φιλέλληνες συνυπήρχαν και σε ώρες που γνωρίζονταν για πρώτη φορά.

Νίκου Θέμελη «Για μια συντροφιά»

Ο Γεώργιος Πούλιος παρέκαμψε τον οικοδεσπότη λέγοντας κάτι στο αυτί του και έκανε τις συστάσεις. ΄Ηταν εκεί δύο φιλέλληνες λόγιοι ο Γιόχαν Κρίστιαν ΄Ενγκελ και ο Φραντς Κάρλ ΄Αλτερ, αλλά και οι Σιατιστινοί έμποροι Κωνσταντίνος Δούκας, Αθανάσιος Μανούσης και Θεοχάρης Τορούντζιας, ένας φοιτητής της ιατρικής ονόματι Κωνσταντίνος Καρακάσης, ο Ιωάννης και ο Παναγιώτης Εμμανουήλ από την Καστοριά, ο Γεώργιος Θεοχάρης, ο Κοζανίτης λόγιος Γεώργιος Σακελλαρίου, οι Γιαννιώτες Δημήτριος Νικολίδης και Κυρίτσος Πολύζος, γιατροί και οι δύο, ο έμπορος και λόγιος Αντώνιος Κορωνιός, ο μεγαλέμπορος Ευστράτιος Αργέντης από τη Χίο, δύο Καρατζάδες, προφανώς τόσο γνωστοί, που κανείς δεν έκανε τον κόπο να μνημονεύσει τη σχέση μεταξύ τους ή έστω την καταγωγή τους, ο ΄Ιβο Δροσινός, ο Μιχαήλ Δήμου, ο Σιατιστινός Δημήτριος Ψαρράς και κάποιος Θέμελης που δεν διευκρινίσθηκε αν ήταν το βαπτιστικό ή το όνομα της οικογένειάς του. Σε μια γωνιά ένα τρίο έπαιζε διακριτικά σονάτες του Τέλεμαν, όπως τον διαβεβαίωσε χαμογελαστά και πρόθυμα ο κύριος ΄Αλτερ, παρ΄ ότι ο ίδιος δεν είχε δείξει ανάλογη περιέργεια.

Επίσης σαν υστερόγραφο ας μείνουμε από τα πρακτικά της ανάκρισης στο ότι ο Ρήγας έδωσε στον Ιωάννη Εμμανουήλ το τραγούδι «Ως πότε παλληκάρια» .Ο μέλλον γιατρός ήταν μεταφραστής πολλών παιδαγωγικών βιβλίων. Γνώριζε καλά την γερμανική γλώσσα και την λατινική. Το δοκίμιό του «ΤΟ ΕΓΚΟΛΠΙΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙΔΩΝ» είχε τυπωθεί στα γερμανικά και τα ελληνικά. Ακολούθησε δεύτερο δοκίμιο «Στοιχείων της αριθμητικής» που εκδόθηκε στο τυπογραφείο του Αντώνιου Πίχλερ.

Ο Ιωάννης πέρασε από τη Σιάτιστα, μαζί με το Θούριο, ψάχνοντας για ανθρώπους εμπιστοσύνης σε ώρες τούρκικης υποταγής. Ο Παναγιώτης Εμμανουήλ μετά την ανάκριση της αυστριακής αστυνομίας, ομολόγησε το θαυμασμό του για την Γαλλική επανάσταση και το νεωτεριστικό της πνεύμα. ΄Οπου κι αν βρισκόταν – εκτός εργασίας από το λογιστήριο του Ευστράτιου Αργέντη- σε χώρους, σε πλατείες και καφενεία έκαμνε λόγο και για τα Γαλλικά κατορθώματα και για τον πολιτισμό της Αρχαίας Ελλάδας καθώς και τον σοφό νομοθέτη Σόλωνα.

Από τους ιστορικούς τονίζεται πως οι περισσότεροι συνεργάτες του Ρήγα ήταν Μακεδόνες κι αυτό γιατί στις παροικίες των ηγεμονιών είχανε ξεχωριστή θέση.

25 Μαρτίου 2021 – τηρώντας τα μέτρα για την πανδημία – μπορούμε ν΄ αφήσουμε ένα ανθάκι στην πλατεία Ντολτσού (Αφών Εμμανουήλ), εκεί όπου υπάρχει η αναθηματική στήλη στην μνήμη τους;

Προηγούμενο Άρθρο

Επιτακτική ανάγκη να φωτιστεί επιτέλους ο δρόμος στην «Πέτρα»

Επόμενο Άρθρο

Στο βαθύ κόκκινο Καστοριά και Άργος Ορεστικό – Δείτε τα νέα μέτρα

Τελευταία από ΑΠΟΨΕΙΣ