Βόλτα στο Κάστρο 1 – Ξενάγηση στην αρχιτεκτονική του “Κάστρου” όπως λέγονταν για αιώνες η Καστοριά (Του Νίκου Δόικου) – φωτογραφίες

/

Αρκετοί φίλοι μου ζήτησαν να συνεχίσω την ξενάγηση στην αρχιτεκτονική του “Κάστρου”, όπως λέγονταν για αιώνες η Καστοριά.

Το αρχαίο Κέλετρον ή Κήληθρον από το Ομηρικό ρήμα κηλέω κηλώ που σημαίνει θέλγω. Θέλγητρο λοιπόν.

Η στρατηγική της θέση στην βυζαντινή Εγνατία Οδό , η οποία ακολουθούσε τη χάραξη :- Κωνσταντινούπολη, Θεσσαλονίκη, Βέροια, Καστοριά, Δυρράχιο , η φυσική της οχύρωση (νησί εντός λίμνης) και η οικονομική της άνθιση λόγω του εμπορίου της Γούνας ήσαν οι λόγοι για τους οποίους συνήθως διοικούνταν από ένα μέλος της Αυτοκρατορικής οικογένειας.

Για τους ίδιους λόγους, στη διάρκεια της ταραχώδους ιστορίας της, τρεις Αυτοκράτορες αυτοπροσώπως εξεστράτευσαν εδώ για να την απελευθερώσουν από περιστασιακούς κατακτητές. Ο Ιουστινιανός, περί το 550 μ.Χ. αναγείρει τα επιβλητικά Ιουστινιάνεια τείχη και κατ’ουσίαν συγκροτεί την βυζαντινή πολιτεία. Το 1019 ο Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος την ανακαταλαμβάνει από τον Τσάρο Σαμουήλ και ενισχύει τα τείχη της ανατολικής πλευράς. Το 1083 ο Αλέξιος Κομνηνός την απελευθερώνει από τους Νορμανδούς του Ροβέρτου Γυσκάρδου.

Αυτά τα ελάχιστα ίσως φωτίζουν τα ιστορικά βυζαντινά θεμέλια στα οποία εδράζεται η ιδιαίτερη Αρχιτεκτονική και η υψηλού επιπέδου αγιογραφική τέχνη της καστροπολιτείας.

Με τη σημερινή ανάρτηση θα δείτε λίγα εμβληματικά λαϊκά κτίσματα της Καστοριάς και σε μιαν επόμενη ανάρτηση, θα ψηλαφίσουμε  τον εκκλησιαστικό αρχιτεκτονικό και αγιογραφικό της πλούτο.

Νίκος Δόικος

ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ Ν.ΔΟΪΚΟΥ

Τετραώροφο αρχοντικό αρχικώς του άρχοντος Μόραλη και αργότερα του Τσατσαπά από το όνομα του νέου ιδιοκτήτη

 

Τριώροφο αρχοντικό με κοιλόκυρτα φουρούσια δίπλα στο αρχοντικό του Πηχιώνος

 

Το εμβληματικό τετραώροφο αρχοντικό Παπατέρπου όπως αναρριχάται στον παραλίμνιο βράχο . Εδράζεται σε τέσσερις διαδοχικές εσοχές Υπόγειο, ημιυπόγειο, πρώτος και δεύτερος όροφος.

 

Αρχοντικό Μπασσάρα. Περιοχή Ντολτσό. Ο ηλιακός οντάς, το λεγόμενο ξεβγαλτό ή σαχνισί (περσικός όρος σημαίνει το δωμάτιο του βασιλιά, του σάχη) στηρίζεται , θα έλεγα, ζυγιάζεται σε ένα λιθοδομημένο τοιχίο. Πρόκειται για μοναδική στα Βαλκάνια λύση.

 

Μπασσάρα

 

Ο πυρήνας των Αγίων Αποστόλων. Ανάπλαση τριών αρχοντικών και ενός νοικοκυρόσπιτου για να λειτουργήσουν πιλοτικά για την συνολική ανάπλαση του Ιστορικού Κέντρου.
Προσέξτε την κατάσταση πριν και μετά την αποκατάσταση.

 

ΠΥΡΗΝΑΣ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ
Δεξιά αρχοντικό Μυτούση και αριστερά μέρος του αρχοντικού Αγγλογάλλου. Στο βάθος αριστερά τμήμα των Αγίων Αποστόλων και δεξιά μόλις διακρίνεται το νοικοκυρόσπιτο Φωτεινής Τσάμη.

 

ΠΥΡΗΝΑΣ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ
αρχοντικό Αγγλογάλλου

 

ΠΥΡΗΝΑΣ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ
αρχοντικό Αϊβάζη. Στο βάθος οι Αγιοι Απόστολοι

 

Μοτίβα εσωτερικής διακόσμησης των κτισμάτων

 

Ροζέτα οροφής

 

Αρχοντικό Σαπουντζή

 

Από αριστερά αρχοντικά Πουλιόπουλου και Γάκη στο Ντολτσό

 

Αρχοντικό Νατζή

 

Αρχοντικό κληρονόμων Μαυροβίτη. Βόρεια παραλία

 

Το επιβλητικό αρχοντικό Αδελφών Εμμανουήλ με τους σπάνιους τριγωνικής προβολής ηλιακούς οντάδες.
Οι αδελφοί Εμμανουήλ υπήρξαν συνεργάτες του Ρήγα και μαρτύρησαν μαζί του το 1798 στο κάστρο Neboisa του Βελιγραδίου όπου κρατούνταν φυλακισμένοι. Δολοφονήθηκαν δια στραγγαλισμού

Αδελφών Εμμανουήλ.
Τα τριγωνικά “σαχνισί”, οι ηλιακοί οντάδες

 

Διακοσμητικά μοτίβα

 

Ο Δοξάτος. Ο μεγάλος οντάς του αρχοντικού Αϊβάζη. Δοξάτος ονομάζεται όχι από το “δέχομαι” “υποδέχομαι”(χώρος υποδοχής) αλλά από το “τοξάτος” καθότι δύο ξύλινοι κίονες (φαίνεται ο ένας αριστερά) δημιουργούσαν “τρίλοβο” ή τρίτοξο στην οροφή σε πολλά αρχοντικά. Από τα τρία τόξα λοιπόν “τοξάτος” και “δοξάτος”

Προηγούμενο Άρθρο

Αποτελέσματα αγώνων των τμημάτων του Α.Σ Καστοριάς 15 & 16 Φεβρουαρίου 2020

Επόμενο Άρθρο

Εκδήλωση κοπής βασιλόπιτας του Συλ. Επαγγελματιών – Ερασιτεχνών Μελισσοκόμων Ν. Καστοριάς (φωτο)

Τελευταία από Παράδοση