Λίγα ενδεικτικά νεότερα μνημεία και μικρο-χωροταξικά σύνολα.
Μερικές δεκάδες mails, messenger messages και τηλεφωνήματα όσο νάναι δεν παραβλέπονται. Εδώ με είκοσι ενήλικα μέλη ιδρύεις σύλλογο. Έτσι, κατ’απαίτηση των φίλων, θεώρησα υποχρέωση μου να συνεχίσω τις βόλτες στο Κάστρο, σε λίγα ενδεικτικά από τα 350 λαϊκά παραδοσιακά και 82 εκκλησιαστικά βυζαντινά, μεταβυζαντινά και νεότερα μνημεία.
Σκέφτηκα να γίνει πιο ξεκούραστη η «Βόλτα 4». Να δούμε τις αξιέπαινες πρωτοβουλίες ιδιωτών με ευαισθησία και μεράκι που αποκατέστησαν και ανέδειξαν τα οσπίτια τους (έτσι λέγαν τα σπίτια οι βυζαντινοί). Κάποιες ενδιαφέρουσες μαστόρικες λεπτομέρειες, κτίσματα ενταγμένα σε σοκάκια και αυλές, στον δικό τους μικρόκοσμο, στη δική τους μικροχωροταξία και, τέλος, λίγες μεταβυζαντινές καλλιτεχνικές πινελιές που υπερβαίνουν τον καιρό τους και σκαρώνουν αισθητικές εκπλήξεις. Απολαύστε τα.
ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ
ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ Β. ΔΟΪΚΟΥ
ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΤΑΣ ΤΟΥ ΦΑΣΟΥΛΑ
Πριν και Μετά την αποκατάσταση.
Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από τον ιδιοκτήτη.
Δύο είναι τα ιδιαίτερα δομικά χαρακτηριστικά του:-
το σπανιότατο διπλό γείσωμα της στέγης και οι καμινάδες σε σχήμα φαλλού.
Πρόκειται για την εκπάγλου κάλλους Νέτα την οποίαν εξύμνησε το καστοριανό δημοτικό τραγούδι:-
«Ο ήλιος βασιλεύει κι η μέρα σώνεται
κι η Νέτα του Φασούλα δεν συμαζώνεται.
Ο ήλιος βασιλεύει στα παραθύρια της
κι η Νέτα του Φασούλα βάφει τα φρύδια της.
Ο ήλιος βασιλεύει μες στα λακκώματα
κι Νέτα του Φασούλα μες στα παπλώματα».
ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΤΑΣ ΤΟΥ ΦΑΣΟΥΛΑ
Το σπανιότατο διπλό γείσωμα της στέγης.
Οι θαρρετές φαλλικές καμινάδες.
Εξαιρετικό δείγμα αποκατάστασης και μετατροπής σε ξενώνα.
Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από τον ιδιοκτήτη.
Το δίδυμο με νοτιοδυτικό προσανατολισμό.
Δωρίθηκε στο Δήμο Καστοριάς από τις κυρίες Μαλαματή και Έλλη Βέργουλα.
Λειτουργεί ως πολυχώρος.
Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από τον Δήμο.
Η πυργειδής νότια όψη των Βεργουλέϊκων.
Να σημειώσω εδώ πως όλοι οι όροι που στα λεξικά μας αναφέρονται ως Τούρκικοι είναι Περσικοί. Χατίλια, σαχνισί (το δωμάτιο του σάχη), σοβατεπί, μπαγδαντί, τσατμάς, νταγιάκια (ξύλινοι κίονες), σατσάκια (τα προεξέχοντα ξύλινα δοκαράκια της στέγης) και καμιά πεντακοσαριά ακόμη είναι Περσικής προελεύσεως και άλλα, δεκαπλάσια των Περσικών, Βυζαντινής προελεύσεως.
Συνεχίζει το αμφιθέατρο των Βεργουλέικων προς τη λίμνη.
Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από τον ιδιοκτήτη.
Νότια παραλίμνια ζώνη.
Η μερική αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Η ανάπλαση χρηματοδοτήθηκε από τον Δήμο.
Αρχοντικό Αϊβάζη και οι Άγιοι Απόστολοι.
Εσωτερική αυλή πυρήνα.
Από δεξιά τα κτίσματα Μυτούση και Τσάμη.
Ατυχώς ο Δήμος δεν μπόρεσε να προβεί σε αγορά των αρχοντικών και διάθεση τους σε κατάλληλους χρήστες, δηλαδή Οργανισμούς, Ιδρύματα, Συλλόγους κ.ο.κ.
Φοβούμαι πως σε λίγα χρόνια θα απαιτηθεί απ’ αρχής αποκατάσταση.
Πέτρινος σκαλόδρομος από τον πυρήνα προς το επίπεδο της Πλατείας Αδελφών Εμμανουήλ.
Ακριβώς απέναντι το αρχοντικό Παπαγεωργίου (πρώην Κοντοδημήτρη).
Όψη αυλής με πηγάδι.
Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από τον ιδιοκτήτη.
Αριστερά στην φωτογραφία.
Δωρίθηκε από τον Αναστάσιο Πηχεώνα για να στεγάσει το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα .
Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από τον Δήμο.
Παραπλεύρως της Αγίας Παρασκευής Ντολτσού.
Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από τον ιδιοκτήτη.
Δίπλα στην Παναγία Εβραϊδα.
Επί της οδού Εβραίδος.
Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από τον ιδιοκτήτη.
Νοτιανατολική άποψη.
Σκαλόδρομος προς την Εβραίδος.
Απέναντι από τον βυζαντινό Άγιο Στέφανο στο δρόμο προς Τσαρδάκι.
Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από τον ιδιοκτήτη
Δίπλα στον Άγιο Στυλιανό-Αλύπιο, μονόχωρο ναίδριο του 1200μΧ, στην οδό Γεωργίου Κυρίτση, της περιοχής των βυζαντινών Αγίων Αναργύρων.
Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από τον ιδιοκτήτη.
Μοναδική εικονογράφηση με εντυπωσιακά ενδυματολογικά στοιχεία της εποχής.
Σύμφωνα με ευανάγνωστη κτητορική επιγραφή στον νότιο τοίχο του κυρίως ναού, ανακαινίστηκε το 1475 από την Μοναχή Ευπραξία (ενδεχόμενη αρχική κτήση τα μέσα του 12ου). Άρα λειτουργούσε ως Κυριακό Μονής.
Βρίσκεται λίγα μέτρα από το σπίτι μας στην Καστοριά
κι όποτε βρίσκομαι εδώ τον επισκέπτομαι για να απολαύσω, στο κατανυκτικό περιβάλλον, το υψηλό καλλιτεχνικό επίπεδο των εικονογραφήσεων.
Αριστουργηματική Αποκαθήλωση του 15ου αιώνα.
Καθολικό της Ι.Μονής Κινστερνιώτισσας.
Κινστέρνα σημαίνει δεξαμενή, υδραγωγείο.
Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς πως υπήρχε κάποιο πηγάδι υδρεύσεως εδώ στον βορεινό πευκώνα της πόλης εντός της μονής, ίσως ένα σύστημα κινστερνών που καταστράφηκε. Τούτο σημαίνει πως η Μονή βρίσκονταν εντός των τειχών (infra muros) για άμεση και καθημερινή πρόσβαση των αμυνομένων σε περίπτωση πολιορκίας.
Εάν τούτο όντως ισχύει έχουμε άλλη μια σημαντική πληροφορία για την χάραξη – όδευση των βορεινών τειχών της Καστοριάς.
Βημόθυρο εξαιρετικής τέχνης.
Τρίκλιτη βασιλική του 1552μΧ.
Παναγία Βρεφοκρατούσα .
15ου αιώνα (1400-1450).
Μορφολογία που θυμίζει πολύ μεταγενέστερες, θα τολμούσα να πω, σύγχρονες αφαιρετικές τεχνοτροπίες.
Άμβωνας.
Τεχνική βαφής που μοιάζει με επισμάλτωση.
Ναός κτισμένος το 1884 στην βάση παλαιότερου ναού.
Παραστάσεις από τον βίο του Χριστού.
Τρίκλιτη βασιλική του 19ου ενδεχομένως επί θεμελίων ναού του 17ου αιώνα.
Περίτεχνος άμβωνας.
