Οκτώβρης 1956…και άλλα (Γράφει η Μαρούλα Βέργου Γκαμπέση)

Στις αρχές του μήνα Οκτωβρίου, στα 1956, οι καστοριανοί πηγαίνανε στον τρύγο των αμπελιών, με τις φαμίλιες και τα καράβια τους. Ή με τα υποζύγια τους στην περιοχή Φουντουκλή και στη Σιούτιστα.

Στα σπίτια ήδη τα καθαρά βαένια, περιμένανε το θησαυρό τους, να τον μεταποιήσουνε, σε μούστο, σε κρασί, και αργότερα σε τσίπουρο. Το μοσχάτο σταφύλι μαζεύονταν από τους εργάτες και τις εργάτριες, και οι νοικοκυραίοι ικανοποιημένοι από τη σοδειά περιμένανε για μέρες τη ζύμωση, ανακατεύοντας το παχύρευστο υλικό με μεγάλα χοντρά ραβδιά, καθημερινά.

Οκτώβριος του 1956, και ήδη είχαν ξεκινήσει μαθήματα στα τρία σχολεία της πόλης μας, καθώς έφευγαν τα χελιδόνια σμήνη-σμήνη για τα νότια αφρικανικά μέρη, και μαζεύονταν με μια μυστική συνεννόηση, πάνω στα ηλεκτρικά καλώδια, να ξεκινήσουν μαζί για το μεγάλο ταξίδι.

Εμείς σαν μικρά μαθητούδια, «κρατούσαμε» τα μηνύματα αυτά, αντιλαμβανόμενα τις αλλαγές των εποχών, τον ερχομό του φθινόπωρου, του χειμώνα, και τις σόμπες να καίνε τα πρώτα καυσόξυλα, ενώ οι νοικοκυρές στρώνανε τα σπίτια και τα ντιβάνια με τις γιάμπουλες και τα πολύχρωμα υφαντά στρωσίδια εργόχειρα των γυναικών του Άργους Ορεστικού.

Οκτώβρης… και τα σχολεία είχαν ήδη ξεκινήσει τα πρώτα μαθήματα περιμένοντας τα μικρά μαθητούδια με τις τσάντες, τα μολύβια, τα σβηστήρια, τα καπλαντισμένα τετράδια και τα βιβλία. Κάθε Σάββατο, φέρναμε τη μπλε μελάνι και το κοντύλι για το μάθημα της καλλιγραφίας.

Οκτώβρης στο πρώτο δημοτικό. Εκεί κατέφθανε ο Μανωλέτσας καταχαρούμενος επειδή εκείνη τη χρονιά δεν απόμκεν τσιούτσι. Ο έρμος επί τρία χρόνια έμενε στην ίδια τάξη, οπότε μπεζέρισαν και οι δάσκαλοι, τον προβίβασαν, και εκείνος χαρούμενος είχε πάρει αρχές καλοκαιριού την κατηφόρα απ’ το σχολειό το πρώτο, κατεβαίνοντας τρεχάτος, και μπήγοντας μια δυνατή φωνή, ν’ ακουστεί στη γειτονιά, και να φτάσει ως τα αυτιά της μάνας του…

-Ωωωω μάνααα, πέντε…. Και μ’ αυτό το ενδεικτικό ανέφκεν μία τάξη, διαλαλώντας την «επιτυχία» του. δεν τον πείραξε καν που ήταν κατά τρία χρόνια τρανύτερος απ’ όσο τα άλλα παιδιά. Καρφί δεν τον καίγονταν.

Κάναμε μια μέρα κουβέντα με τον Παύλο, και με ένα άλλο συμμαθητή του και μάθαμε πως ο Μανωλέτσας σαν «τελείωσε» όπως όπως το δημοτικό, μπάρκαρε με το υπερωκεάνιο «Βασίλισσα Φρειδερίκη», ή το «Ολυμπία», για την Αμερική. Και κει απόμκεν, αφού δούλεψε όπως τόσοι και τόσοι μετανάστες, στα υγρά γουναράδικα του Μανχάταν. Πίσω δεν ξαναγύρισε, άφησε εκεί τα κόκκαλα του, αρρώστησε, η ξένη γη, τον κράτησε μεταξύ των αμέτρητων απλών και των ανωνύμων. Μα έμεινε στο πατρικό χώμα η φήμη του, κι’ έφτασε ως τις σελίδες της ΦΩΝΗΣ, για να μας θυμίσει, το μικρό τότε αγόρι, δεκάχρονο φτωχό παιδί, που η μάνα του ξενοδούλευε, για να το μεγαλώσει κι’ ονειρεύονταν να το δει προκομμένο και τυχερό στη ζωή του.

Στο δεύτερο σχολείο (της Λιμπάνιας – μιας ξακουστής δασκάλας στις αρχές του 20ου αιώνα), ήταν ένα μελαχροινό αγόρι, μ’ αστραφτερό μυαλό, ο Παντελάκης. Οι δάσκαλοι Σιάνος και Κορομήλης, λέγανε τα καλύτερα στους δικούς του, τόσο για την επιμέλεια, όσο και την διαγωγή του. Όταν έφτανε εκεί στο δεύτερο δημοτικό, ο επιθεωρητής κύριος Τολίκας, ο Παντελάκης ήταν μεταξύ των αρίστων της τάξης του που έκαμναν τον δάσκαλο περήφανο απέναντι σε έναν λειτουργό της κατώτερης εκπαίδευσης.

Απ’ το δεύτερο, βρήκε τα σκαλιά του γυμνασίου, του λυκείου, τελείωσε με «λίαν καλώς», κι’ ύστερα βρέθηκε πετώντας με το αεροπλάνο στην Νέα Υόρκη. Παλάτι γνώσεων το πανεπιστήμιο Columbia University, κι’ ο εργαζόμενος φοιτητής στα γουναράδικα, έτρεχε μετά εκεί να πάρει το πτυχίο. Ο ξένος τόπος ανταμοίβει πάντα αυτούς που σέβονται τους νόμους του, εργάζονται ή διαπρέπουν σαν επιστήμονες. Κι αν σήμερα ο Παντελάκης δεν φάνηκε στην πόλη μας λόγω κορωνοϊού το κατανοούμε. Ξέρουμε πως του λείπει η Μίτση, γι’ αυτό κι όταν περνώ από το παλιό πατρικό της σπίτι, όπου τα λευκά τριαντάφυλλα ανθίζουν σχεδόν όλον τον χρόνο, αθέλητα νοιώθει κανείς πως θα την βρει σκυμμένη στα μαθήματα της επόμενης σχολικής μέρας…

Από το τρίτο δημοτικό σχολείο – που λειτούργησε σαν νοσοκομείο στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο – πήρε τα πρώτα μαθήματα ο Silvester, όπως τον ξέρανε οι συνάδελφοι του στις Η.Π.Α, ο οποίος θα ‘ναι δεν θα ‘ναι τώρα κάπου στα ογδόντα του. Αυτός ο σπουδαίος συμπολίτης μας μετά τα γυμνασιακά του μαθήματα, βρέθηκε στην χώρα των ευκαιριών και των ονείρων, πόρτες ανοίξανε γι’ αυτόν, όπως και για πολλούς άλλους δυναμικούς νεαρούς, υποψήφιους επιστήμονες, που εργάσθηκαν συλλογικά στη NASA, συμμετέχοντας στο πρόγραμμα GEMINI. Όταν κατέφταναν στις Η.Π.Α οι ελληνικές επιτροπές αρμόδιες, για την προμήθεια πολεμικού υλικού, οι ανώτεροι του Silvester, τον επέλεγαν λόγω γλώσσας να συνεννοείται με τους συμπατριώτες του, για την αγορά ανταλλακτικών των αεροπλάνων μας. Ο ίδιος όμως εκτιμούσε πως οι επιλογές αυτές ήταν ζημιογόνες, διότι με την πρόοδο, και την παραγωγή νέων μοντέλων που βγαίνανε στις αγορές, αδίκως δίνανε τόσο μεγάλα χρηματικά ποσά. Τόνιζε δε με λεπτό και πατριωτικό τρόπο, πως οι Τουρκικές επιτροπές σε κάτι τέτοιες περιπτώσεις πληρώνανε ντούκου τον παρά, παρά μόνο για τα τελευταίου τύπου αεροπλάνα.

Οι δικοί μας επιμένανε στα ανταλλακτικά, κι οι ψίθυροι, για σκέψεις που έκρυβαν προσωπικά οικονομικά οφέλη, μετά από καιρό γίνονταν γνωστές στα τότε πολιτικά πηγαδάκια, σε μια περίοδο που η επταετία είχε το πάνω χέρι. Αυτό είναι που λένε «βγάζουμε μόνοι μας τα μάτια μας» κι’ αν δυσαρεστηθούν όσοι απέμειναν από τους καιρούς εκείνους (κατάλοιπα βροντόσαυρων, κυκλώπων και δράκων) δεν έχει πια καμία σημασία… αφού ο χρόνος ρέει ακάθεκτα, και αρκετοί έχουν «φύγει» αφήνοντας τις σελίδες της ιστορίας λεκιασμένες. Αν παρά ταύτα βρεθούμε κάποτε στον «παρακάτου κόσμου» όπως ουμιλούν οι παλιοί Βογατσιώτες, κι όπως ο γιατρός και συγγραφέας Νώντας Τσίγκας καταγόμενος από το αρχοντοχώρι αυτό, έχει γράψει στο βιβλίο του – ου απάνου κι’ ου κάτου κόσμους – ε τότε ίσως κάνουμε καμιά κουβέντα, για τα ανταλλακτικά και μάθουμε πιο αναλυτικά τα πραχθέντα. Γι αυτό προς το παρόν «μην πυροβολείτε τον πιανίστα»……

Τα χρόνια εκείνα των δεκαετιών του 50-60, δειλά δειλά πρωτοφανήκανε τα πρώτα κορίτσια που πήραν αποφάσεις για το μέλλον τους. Πρωτοπόρα η Ισμήνη, φοιτήτρια στη Γαλλία, και παιδίατρος αργότερα στην Τυνησία. Η Ευγενία γεννημένη στο Παρίσι, που απέκτησε την ειδικότητα της αναισθησιολόγου. Η Μπέσσυ, η Αναστασία, που πήραν το πτυχίο της Ιατρικής υπηρετώντας τον όρκο του Ιπποκράτη στα μεγαλύτερα ιατρικά κέντρα της Ελληνικής πρωτεύουσας. Η Φρίντα που επέλεξε τον δρόμο της έβδομης τέχνης, και ήταν μεταξύ των πρώτων σκηνοθέτιδων, στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Η Ιωάννα που σπούδασε σε στρατιωτική σχολή, με τη στολή, το μπερέ και τη σοβαρή της παρουσία. Μπορεί να ναι στη λίστα και πολλά άλλα πρωτοπόρα κορίτσια, γι αυτό υπάρχει η «ΦΩΝΗ», για να μας λέει τι γνωρίζει για τα προικισμένα παιδιά μας που αναδείχθηκαν και ζήσανε έξω ή μέσα στην πατρίδα μας , κατακτώντας το όνειρο τους, τρυγώντας τη γνώση.

Προηγούμενο Άρθρο

Άλλαξαν οι ώρες κοινής ησυχίας

Επόμενο Άρθρο

Αγωνιστική δραστηριότητα τμημάτων του Α.Σ. Καστοριάς το Σαββατοκύριακο

Τελευταία από ΑΠΟΨΕΙΣ

Τα Βραβεία “Ευπρέπεια 2019” – Μια βράβευση που διέλαθε της προσοχής μας και μας τιμά ιδιαιτέρως τόσο ως Δυτικομακεδόνες όσο και ως Γουναράδες – (Γράφει: Ο Λεωνίδας Θ. Πουλιόπουλος¹)

Στο όνομα του βραβευθέντα συμπατριώτη μας Χαρίλαου Ζήκου αναφερθήκαμε κι΄ άλλη φορά μέσω αρθρογραφίας και συγκεκριμένα