Με αφορμή τη γιορτή της γυναίκας…8/3/2018: Η διαδρομή της Αρετής (Γράφει η Μαρούλα Βέργου Γκαμπέση)

κατηγορία : Παράδοση/Τοπικά Νέα από

Ένα από τα παιδιά της κατοχικής περιόδου που γεννηθήκανε στα σκληρά εκείνα χρόνια, ήταν κι η Αρετή ανάμεσα σ΄ αμέτρητα μικρά πλάσματα της πονεμένης πατρίδας, όπου δρεπανηφόρα άρματα έσπερναν θάνατο, στερούσαν την ελευθερία στους ταπεινούς και τους καταφρονημένους, αναγκάζοντάς τους να πεινούν, να κρυώνουν, να πεθαίνουνε στους δρόμους. Μεγάλωνε σε μια πολυμελή οικογένεια και κείνο που την διέκρινε και την έσωνε κάθε φορά ήτανε το άφθαρτο νήμα της αγάπης… και της πανίσχυρης ανάγκης, να επιβιώσουνε, να αγωνισθούνε όλοι πάση θυσία…

Μαθήτρια στο δημοτικό σχολείο η Αρετούλα χόρταινε στα διαλείμματα – όπως κι όλα τα παιδιά – με το καθιερωμένο συσσίτιο, βοήθεια που έφθανε στα αδύναμα και πεινασμένα παιδιά των Ελλήνων μέσω της παγκόσμιας οργάνωσης της UNICEF.

Το κίτρινο αγελαδινό τυρί, μαζί μ΄ ένα κύπελλο ζεστό γάλα κακάο, και το ψαρόλαδο, τα «βαστούσε» υγιή, για να μπορέσουνε να κρατηθούν μετά τα δύσκολα χρόνια όρθια, σε μια πατρίδα βουτηγμένη στην ανέχεια και το πένθος, το διχασμό.

Από μικρή οι συνομήλικοί της της χάρισαν το παρατσούκλι «σφιτούλκα» (πυγολαμπίδα), καθώς τις καλοκαιρινές νύχτες έπιανε αρκετές από αυτές και τις «κολλούσε» πάνω στο παιδικό της πρόσωπο.

Η Αρετή βρέθηκε πρωτοπόρα στη βιοπάλη, από τα δώδεκά της χρόνια, εργαζόμενη στο ιατρείο του συμπολίτη μας Γεώργιου Βουϊτση, φροντίζοντάς το καθημερινά, κρατώντας καθαρό το χώρο της εξέτασης για τα ποικίλα γυναικολογικά προβλήματα που αντιμετώπιζε ο γυναικόκοσμος του τόπου μας στη δεκαετία του 1950.

Μα όταν καμιά φορά είχε «ελεύθερο χρόνο», τότε σαν παιδί που ήταν, έβγαινε στο δρόμο της οδού Τσόντου Βάρδα να παίξει με τον Γιάννη Καλαπούτη και τον Σάκη Γκαμπέση, περίπου συνομήλικούς της.

Επι δύο χρόνια έπαιρνε 200 δρχ το μήνα, σημαντικό ποσό για την εποχή εκείνη. Μ΄ αυτά τα λεφτά μπόρεσε η οικογένεια να πορευθεί και να παντρέψει τη Βικτωρία τη μεγάλη αδερφή, και χάρις στο μισθό της μικρής και εργατικής Αρετής, που μεγάλωνε με ψωμί κι ελιά ή μια φέτα ψωμί βρεγμένη με νεράκι και λίγη ζάχαρη από πάνω – αυτό ήταν εξάλλου το καθημερινό πρωϊνό για πολλά παιδιά τότε.

Και τότε ήταν που η ζωή της πήρε ν΄ αλλάζει, όταν ο μεγάλος της αδερφός – ο Γιώργος – της έδειξε το δρόμο της προκοπής… Κι από κοριτσάκι που έπαιζε μπίλιες – ήταν άσος στο σημάδι – και στο τζεμιλέκ που παίζανε μαζί μ΄ άλλα παιδιά δίπλα στο τζαμί, βρέθηκε στο χώρο της γουνοποιϊας. Ο Γιώργος είχε ήδη ξεκινήσει να μαθαίνει τη δουλειά στο γουναράδικο του Γ. Κώτση.΄Ετσι η έφηβη Αρετή με δάσκαλο τον αδερφό της έμαθε να ενώνει τα μικρά αποκόμματα της γούνας και να τα ράβει στη μηχανή σε αράδες και σε φασκιές.

Η κουζίνα του σπιτιού της ήταν ταυτόχρονα και εργαστήριο. Η νεαρή εργάτρια καθόταν στην καρέκλα της και τη μηχανή, τοποθετημένα ακριβώς δίπλα από την μασίνα όπου η μάνα της μαγείρευε το καθημερινό φαϊ.

Αρκετοί εργοδότες δώσανε στη νεαρή εργάτρια δουλειά. Χτυπούσαν τη πόρτα, της παρέδιδαν τα τσουβαλάκια με τα αποκόμματα κι ύστερα εκείνη με υπομονή, θέληση και προσοχή ξεκινούσε τη συρραφή κι έφτιαχνε τις αράδες και τα σχοινιά. Ανάμεσα σ΄αυτούς που της προσφέρανε μεροκάματο ήταν ο Αργ. Παλιούρης, ο ΄Αγγελος Μαρδίρης, οι αδελφοί Μιχαλόπουλοι, ο Στ. Στούμπος, ο Σ. Αναγνώστου, κ.α.

Κατόρθωσε μετά από καιρό η Αρετή να παραδίδει ένα πλέτερ τη μέρα στα αφεντικά της. Τα αποκόμματα συνήθως ήταν από πόδι, νουρκουλέμι ή αστραγάν.

Μια μέρα ήρθε από μακριά η τύχη και της χτύπησε την πόρτα. Της έφερε ένα παλληκάρι από την Περαία της Πέλλας με Απολλωνιαδίτικη ρίζα. Ο Γιάννης την παντρεύτηκε στα 1964 και έτσι ενώπιον θεού και ανθρώπων ένωσαν τις δυνάμεις τους στην οικογενειακή στέγη και στην κοινή εργασία. ΄Αξιο και πετυχημένο το ταίριασμα, και όταν την επόμενη χρονιά απέκτησαν το πρώτο μωρό, τότε «άνοιξαν τα φτερά τους» φύγανε από το πατρικό της σπίτι, νοικιάσανε παραδίπλα «καμαρούλα μια σταλιά δύο επι τρία…», με το μωρό στην κούνια και τις μηχανές δίπλα, καθώς και το συζυγικό κρεβάτι.

«ΧΡΥΣΑ ΧΡΟΝΙΑ» για την πόλη, κι η δουλειά ήταν αρκετή. Το ψωμί έβγαινε με κόπο μα ήταν αρκετό, τα μεροκάματα ήταν σχεδόν αξιοπρεπή.

Σε λίγα χρόνια κι οι δυο μαζί κέρδισαν αρκετά, αγόρασαν διαμέρισμα. Είχαν πλέον το δικό τους κεραμύδι. Νέοι εργοδότες – συνεργάτες προστεθήκανε, κι έδιναν στο ζευγάρι χορδά που έφτανε από Γερμανία, ενώ η οικογένεια απέκτησε άλλα δύο παιδιά.

Η Αρετή θυμήθηκε κι άλλους συμπολίτες που έφθαναν ως την πόρτα τους. Γρηγόρης Τσάμης, Βασίλης Μπογδάνος, Απόστολος Ρουσούλης, Θύμιος Βίσκος κ.α.

Η κολώνα του σπιτιού η κυρά Γραμματική – η μάνα της – ήταν αυτή που στήριξε με τον τρόπο της την προκοπή της νέας οικογένειας. Μια μεσήλικη γυναίκα, γεννημένη στην Πόλη. Υπήρξε μαθήτρια στην σχολή της Χάλκης, κι είχε στενή συγγένεια με τον ξακουστό ηθοποιό Αιμίλιο Βεάκη. Φρόντιζε με περισσή αγάπη τα εγγόνια, τακτοποιούσε το φαγητό, κι ότι άλλο περνούσε από το χέρι της, ενώ η Αρετή με τον Γιάννη «δημιουργούσαν», δούλευαν … και πρόκοβαν.

Σύντομα απέκτησαν γη, κι η Αρετή – δοτικός άνθρωπος καθώς ήταν – έμαθε σε πολλά συγγενικά της πρόσωπα – νεαρά παιδιά τότε – την τέχνη που γνώριζε, για να μπορούν και κείνα να τα βγάζουνε πέρα. ΄Ηταν η αγαπημένη θεία που μαγείρευε, τα φίλευε, τα δεχόταν στο σπιτικό της….

…………………………………………………………………………………………………………..

Στη συνέχεια της κουβέντας μας η Αρετή «επέστρεφε» νοερά και πάλι για λίγο στα πρώτα νεανικά χρόνια, τότε που πρωτομάθαινε αγγλικά πάνω στο Τσαρσί και μας διηγήθηκε επι πλέον πως υπήρξε και φίλαθλος της τοπικής ποδοσφαιρικής ομάδας «ΟΡΕΣΤΙΑΣ». ΄Όταν ήταν να αγωνιστεί, αυτή ήταν εκεί. ΄Εμπηγε τότε δυνατή φωνή να υποστηρίξει τους παίκτες της αγαπημένης της ομάδας……..

Πολλά χρόνια αργότερα, έπιασε μπογιές και πινέλα κι έμαθε να ζωγραφίζει, στη Ν.Ε.Λ.Ε., σε μουσαμά. Συμπληρωματικά ασχολήθηκε με την πυρογραφία, την αγιογραφία, την ξυλογλυπτική… Στα 2004 κράτησε τη δάδα όταν έφθανε στην πόλη μας, η ιερή Ολυμπιακή φλόγα, και με όλη της την μεγαλοπρέπεια… ΄Εδωσε 300 ευρώ για να την αποκτήσει ως ενθύμιο. (Σαν την είδα σκέφτηκα κάπως περίεργα… για το πόσες δάδες άραγε πουληθήκανε σ΄ όλη την επικράτεια και ποιοι έκαναν «πάρτυ» μ΄ όλα αυτά τα ευρώ, που προσφέρανε αγνά και ανιδιοτελή πρόσωπα, όπως η Αρετή). Τέλος πάντων…

Και κάτι ακόμα απ΄ τα παλιά τριγύριζε στη συζήτησή μας, πως έπιασε λέει καλάμι από νεαρή κοπέλα ψαρεύοντας άκρα λίμνη, πιάνοντας μικρά ή μεγαλύτερα ψάρια, μαγειρεύοντάς τα πότε στο τηγάνι, πότε στον ταβά ή κάνοντας υπέροχες ψαρόσουπες…

Ο χρόνος πάντως κύλησε, πέρασε, έφυγε, κι ήρθε κι άλλος χρόνος, νέο κομμάτι, μ΄ άλλα ενδιαφέροντα όπως τα ταξίδια, κι έτσι η Αρετή μαζί με τον σύλλογο Απολλωναδιτών – μικρασιατών, γύρισε την γηραιά Ευρώπη, επισκεπτόμενη τις νεφοσκεπείς πολιτείες με τα πλατιά ποτάμια, τα ψηλά κάστρα, τους επιβλητικούς ναούς, τις ελκυστικές αγορές τους, καθώς και την πατρίδα του μπαμπά της, την Απολλωνιάδα, την Προύσα κ.α.

Στα χρόνια των «παχειών αγελάδων» απέκτησε και το δίπλωμα οδηγού, το οικογενειακό αυτοκίνητο ήρθε κατ΄ ευθείαν από την αντιπροσωπεία… Ωστόσο η ζωή είναι πάντα γλυκόπικρη εκεί που δεν το περιμένει κανείς κάτι ανατρέπεται στην καθημερινότητα. Μια αρρώστια έφερε μια απουσία κι ο άξιος σύζυγος «έφυγε» από το πρόσκαιρο σκηνικό. Η απώλεια είναι οδυνηρή, «καίει»… μα η ζωή συνεχίζεται όπως όλοι το κατέχουμε καλά…

Η Αρετή και οι απόγονοι συνεχίζουνε το δρόμο της ζωής… Η Αρετή με τη δουλειά της, τη γνώση, το θάρρος, την τόλμη, την πίστη σε Θεό και ανθρώπους, κινείται ανάμεσά μας. Τακτική στη λειτουργία της Κυριακής στον ΄Αγιο Γεώργιο. Απαραίτητη στον καφέ που ετοιμάζουνε όλες οι γειτόνισσες, οι φίλες και το σόγια που ανταμώνουνε για τη σύσφιξη των σχέσεων.

Είναι αγαπητή, είναι φιλόξενη, είναι γελαστή, ζεί μέσα στο ζεστό και χαρωπό σπιτάκι της, «που όλους τους καλούς χωράει» «Αρετή…» όνομα και πράμα…

Γιατί… Αρετή σημαίνει νάσαι ικανή στη σκέψη, νάχεις πνευματικές και ηθικές αξίες, γενναιότητα και θάρρος στη ζωή, κι όλα αυτά τα χαρακτηριστικά συνυπάρχουνε στην δική μας, τη σπουδαία συμπολίτισσα Αρετή Μεγακλή – το γένος Σωτηριάδη – που τα έχει με το παραπάνω…

Τη φιλώ σταυρωτά…

Μαρούλα Βέργου Γκαμπέση

Υ.Γ. (Βράβευση) Από την Ελληνική Ομοσπονδία Γούνας

                             HELLENIC FUR FEDEREION

                                 «ΤΙΜΗΣ ΕΝΕΚΕΝ»

                               Στη Μεγακλή Αρετή

                     Για την πολύχρονη εργασία της

                           στον κλάδο της Γούνας

   Ο Πρόεδρος                                          Ο Γενικός Γραμματέας

Κοσμίδης Δημήτριος                                     Δήμζας Βασίλειος

                                   Μάϊος του 2017