Κύστη κόκκυγος – Μια σύγχρονη πάθηση με δύσκολη ονομασία! (Από τον ιατρό κ. Παναγιώτη Τσιαούση, Ιατρό – Γενικό Χειρουργό, MRCS, MSc)

Ορισμός και Γενικά Στοιχεία

Εικ.1

Η κύστη κόκκυγος (ή αλλιώς τριχοφωλεακό συρίγγιο) εντοπίζεται στην ιεροκοκκυγική χώρα, δηλαδή στο περιφερικότερο/κατώτερο όριο της σπονδυλικής στήλης, τον κόκκυγα (και όχι «κόκκυδα», όπως συνηθίζει να τον αποκαλεί λαθεμένα ο κόσμος). Πρόκειται για έναν ή περισσότερους φλεγμονώδεις πόρους που οδηγούν σε μια κοιλότητα κάτω από την επιδερμίδα μεταξύ των δύο γλουτών. Εκεί αναπτύσσονται είτε μια μονήρης κύστη που περιέχει θυσάνους τριχών και νεκρά επιθηλιακά κύτταρα είτε μια κύστη με ένα ή περισσότερα συνοδά συρίγγια (Εικ. 1 από τον διαδικτυακό ιστότοπο της Mayo Clinic). Είναι συχνή σχετικά πάθηση, που παρουσιάζεται συνήθως στην εφηβεία και κυρίως στους άρρενες – ιδιαίτερα σε παχύσαρκους, σε όσους έχουν αυξημένη (και σκληρής σύστασης) τριχοφυΐα και σε όσους ασκούν πολύωρη καθιστική εργασία. Το κάπνισμα επίσης φαίνεται να συνδυάζεται στατιστικά με τους πάσχοντες ή τις πάσχουσες από κύστη κόκκυγος.

Παθογένεια

Οι παράγοντες που προκαλούν την πάθηση δεν έχουν απόλυτα διευκρινιστεί. Η κληρονομικότητα και οι διαταραχές κατά την εμβρυογένεση είναι μερικοί από τους προδιαθεσικούς παράγοντες, καθώς και η συγκέντρωση τριχών στην περιοχή, είτε τοπικές είτε αποπίπτουσες από την ράχη. Η τριβή του δέρματος κατά το περπάτημα και η πίεση (πολύωρη καθιστική θέση) έχουν ως αποτέλεσμα την είσοδο των τριχών μέσα στο δέρμα και στο κατώτερο στρώμα του, το υποδόριο λίπος, προκαλώντας τοπική αντίδραση και φλεγμονή. Η παρουσία μικροβίων επιτείνει την φλεγμονή και οδηγεί στο σχηματισμό αποστημάτων, συριγγίων ή και κοιλότητας-κύστης.

Κλινική εκδήλωση

Η πάθηση εκδηλώνεται με τοπικό άλγος και δυσφορία, ερυθρότητα, διόγκωση, πυρετική κίνηση. Αν η κατάσταση δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, το απόστημα ρήγνυται και εκκρίνεται δύσοσμο πύον, εγκαταλείποντας συριγγώδη πόρο. Όσο αυτός ο πόρος διατηρείται ανοικτός και φέρνει σε επικοινωνία την κοιλότητα με την επιδερμίδα, οροαιματηρό ή πυώδες έκκριμα εμφανίζεται κατά διαστήματα. Αν ο πόρος αυτός αποφραχτεί από τρίχες, υπάρχει η πιθανότητα υποτροπιάζουσας εμφάνισης του αποστήματος. Ωστόσο, πολλές φορές η πάθηση μπορεί να είναι ασυμπτωματική για πολλά χρόνια, ενώ και η πιθανότητα κακοήθους εξαλλαγής είναι σπάνια, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται.

Αντιμετώπιση

Σε οξεία φάση, που εμφανίζεται με σχηματισμό αποστήματος, απαιτείται η χειρουργική διάνοιξη και παροχέτευση του αποστήματος, μαζί με ταυτόχρονη χορήγηση αντιβιοτικών και αντιφλεγμονωδών φαρμάκων.

Στις χρόνιες περιπτώσεις γίνεται χειρουργική αφαίρεση της βλάβης (κοιλότητας και συριγγίων) μέχρι υγιούς δέρματος προς τα πλάγια και μέχρι την προϊερά περιτονία προς το βάθος. Για την αποκατάσταση του ιστικού ελλείμματος υπάρχουν διάφορες χειρουργικές τεχνικές:

  • η πλήρης πρωτογενής σύγκλειση/συρραφή του ελλείμματος («κλειστή αποκατάσταση»)
  • η καθήλωση του δέρματος στην προϊερή περιτονία με μεμονωμένες ραφές ή μία συνεχόμενη και η επακόλουθη («κατά δεύτερο β’ σκοπό») σταδιακή επούλωση της υπολειπόμενης κοιλότητας με ή χωρίς τη χρήση ειδικών επιθεμάτων («ανοικτή αποκατάσταση»)
  • η μεταφορά δερματοϋποδόριου κρημνού (μέθοδος κατά Limberg).

Η επιλογή της μεθόδου εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων είναι η εμπειρία του χειρουργού, η προτίμηση του ασθενούς, το μέγεθος της υπολειπόμενης κοιλότητας, η γενική κατάσταση του ασθενούς κλπ.

Συχνά ερωτήματα – Ειδικά σημεία

  • Το πρώτο επεισόδιο διαπύησης μιας νέας κύστης κόκκυγος στην εφηβική ηλικία, όταν αντιμετωπιστεί με προσοχή (διάνοιξη και παροχέτευση, ακολουθούμενες από λεπτομερείς αλλαγές τραύματος για λίγες ημέρες), δεν σημαίνει απαραίτητα πως η πάθηση χρήζει άμεσης οριστικής χειρουργικής αντιμετώπισης. Η φυσική πορεία της πάθησης είναι τέτοια που ενδέχεται να μην ξαναενοχλήσει τον ασθενή ή να τον ενοχλεί με μακρά μεσοδιαστήματα. Αν μάλιστα αντιμετωπίζεται κάθε επεισόδιο φαρμακευτικά εγκαίρως (προϋπόθεση η αυξημένη κλινική υποψία πλέον από τον ασθενή), ενδέχεται να μην χρειαστεί ξανά διάνοιξη και παροχέτευση η κύστη.
  • Συνήθως η οριστική χειρουργική αντιμετώπιση της πάθησης πραγματοποιείται χωρίς την ανάγκη νοσηλείας του ασθενούς. Απαιτείται ο συνήθης προεγχειρητικός έλεγχος.
  • Ο χρόνος επιστροφής στις καθημερινές δραστηριότητες μετά από το χειρουργείο εξαρτάται κυρίως από το είδος της επέμβασης. Για παράδειγμα, στην πρωτογενή συρραφή του χειρουργικού τραύματος η κινητικότητα του ασθενούς ελαττώνεται σχεδόν πλήρως για δύο περίπου εβδομάδες, συνεπώς η άμεση επιστροφή στην εργασία αποκλείεται.
  • Η διενέργεια λουτρού επιτρέπεται συνήθως μετά από μερικές ημέρες από την επέμβαση, πάντα σε συνεννόηση με τον χειρουργό. Το λουτρό σε πισίνα ή στην θάλασσα δεν συνιστάται, παρά μόνον όταν το τραύμα επουλωθεί πλήρως.
  • Η χρήση των ειδικών επιθεμάτων (αλγηνικών και αφρωδών) στις συνεχείς (αρχικά καθημερινές) αλλαγές τραύματος κατά την επούλωση του τραύματος κατά β’ σκοπό είναι σημαντική, προκειμένου το τραύμα να επουλωθεί από το έδαφός του προς την επιδερμίδα, χωρίς να εγκαταλειφθεί «νεκρός χώρος». Επειδή η διάρκεια αυτού του τύπου της επούλωσης μπορεί να κυμανθεί από 20 έως 40 ημέρες, η υπομονή από πλευράς πάσχοντος (αλλά και θεράποντος χειρουργού) είναι απαραίτητη!
  • Η στροφή προς όλο και λιγότερο επεμβατικές μεθόδους στη χειρουργική διαπιστώνεται και στην αντιμετώπιση της κύστης κόκκυγος. Έτσι, πρόσφατα προτάθηκε στην ιατρική κοινότητα η αντιμετώπιση του τριχοφωλεακού συριγγίου με μεθόδους ενδοσκόπησης (ουσιαστικά, με τη χρήση πολύ μικρής ενδοσκοπικής κάμερας ακολουθείται η πορεία των συριγγίων προς την κύστη και διενεργείται κυστεκτομή και συριγγεκτομή – όπως, ο τυφλοπόντικας διανοίγει τις διόδους του κάτω από το έδαφος). Οι ιατρικές έρευνες ακόμα δεν επιβεβαιώνουν την ανωτερότητα της συγκεκριμένης μεθόδου σε σύγκριση με τις ως τώρα κοινά αποδεκτές.
  • Στη διεθνή κι εγχώρια ιατρική βιβλιογραφία συναντά κανείς πληθώρα ερευνών, διαφόρων τύπων, από συζήτηση μεμονωμένων περιστατικών έως μετα-αναλύσεις ερευνών που συγκρίνουν τις «κλειστές» με τις «ανοικτές» αποκαταστάσεις. Τα προς σύγκριση αποτελέσματα είναι πολλαπλά, για παράδειγμα ο εγχειρητικός χρόνος, ο μετεγχειρητικός πόνος, το χρονικό διάστημα για την επιστροφή στην εργασία και στις καθημερινές δραστηριότητες, η ικανοποίηση του ασθενούς, το μετεγχειρητικό ποσοστό υποτροπών (φαίνεται να ευνοείται η «ανοικτή μέθοδος»), η μετάθεση της γραμμής συρραφής εκατέρωθεν της μέσης γραμμής ως μέθοδος ελάττωσης της πιθανότητας μετεγχειρητικής υποτροπής και πολλά άλλα. Όλες αυτές οι έρευνες χρήζουν προσεκτικής μελέτης και αξιολόγησης από τους χειρουργούς, προκειμένου η εμπειρία να συμβαδίσει με την νεότερη γνώση προς όφελος του ασθενούς.
  • Τέλος, στην ιατρική βιβλιογραφία είναι ξεκάθαρο πως η αποτρίχωση της περιοχής της μεσογλουτιαίας σχισμής έξι περίπου μήνες μετεγχειρητικά, ελαττώνει σημαντικά την πιθανότητα υποτροπής. Προτεινόμενη μέθοδος αποτρίχωσης είναι αυτή που διενεργείται με τη χρήση ειδικών ιατρικών laser.
Προηγούμενο Άρθρο

Ξεκινούν τη λειτουργία τους τα Ιαματικά Λουτρά Αμμουδάρας

Επόμενο Άρθρο

Το 19ο Χορωδιακό Φεστιβάλ Άργους Ορεστικού (πλούσιο φωτορεπορτάζ)

Τελευταία από Υγεία