- Η κορύφωση της επιδημίας στην Ελλάδα τοποτεθετήθηκε από τον ΕΟΔΥ κάπου κοντά στη Μεγάλη Εβδομάδα. Άρα οι επόμενες 2 εβδομάδες είναι απλά ΚΡΙΣΙΜΕΣ. Τώρα είναι το χρονικό σημείο που πρέπει να επιδείξουμε όλη την υπομονή και επιμονή μας. Όχι ότι μετά καθαρίσαμε, απλά η έναρξη της κατηφορικής πορείας της επιδημίας θα μας γεμίσει με αισιοδοξία και ικανοποίηση. Και για όσους είχαν ή έχουν τις ενστάσεις τους, η τακτική #ΜένουμεΣπίτι# φάνηκε από τις πρώτες επίσημες κλινικές μελέτες ότι είναι σαφώς αποτελεσματική, σε συνδυασμό με το κλείσιμο των σχολείων, επιχειρήσεων και το social distancing (κοινωνική αποστασιοποίηση). Στην Αγγλία πείστηκαν βιαίως, στην Ολλανδία επίσης· η Σουηδία κινείται ακόμα με ευγενικές συστάσεις και γεμάτα εστιατόρια, ενώ στην Αμερική εκ των πραγμάτων έχουν αγκαλιάσει τα σκληρά μέτρα προφύλαξης, παρά τον αμφιλεγόμενο αντίλογο από τον πρόεδρό τους ότι θα ακολουθήσουν μαζική κατάθλιψη και αυτοκτονίες από την οικονομική δυσπραγία. Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η στήριξη του κράτους και ο σχετικά βραχυπρόθεσμος ορίζοντας εφαρμογής τέτοιων μέτρων θα προλάβουν φαινόμενα ψυχικής επιβάρυνσης.
Σίγουρα το #ΜένουμεΣπίτι# είναι ψυχολογικά απαιτητικό, και μία άσκηση υπομονής και πειθαρχίας. Για τον λόγο αυτό, η επικέντρωση σε δημιουργικές ασχολίες εντός σπιτιού (και αυτό δεν είναι τόσο εύκολο όσο ακούγεται, απαιτεί να σκαρφίζεσαι κάθε μέρα και κάτι δημιουργικό), αλλά και στη σωματική μας άσκηση ακόμα και μέσα στους 4 τοίχους (τώρα που απαγορεύτηκε η άσκηση έξω) είναι απαραίτητα όσο ποτέ. Πληθώρα στατικών/επιτόπιων ασκήσεων υπάρχουν στο YouTube, ασκήσεις με λάστιχα ή με το βάρος των μελών του σώματός μας. Δεν θα είναι το ίδιο με το βάδην ή το τρέξιμο στην παραλία, λόγου χάρη, που είχαμε συνηθίσει, αλλά δεν μας βοηθά να αφήνουμε το σώμα μας να ατονήσει. Βέβαια, και στο θέμα της διατροφής μας πρέπει να συνυπολογίσουμε τη μειωμένη μας σωματική δραστηριότητα (άρα μείωση θερμίδων και διατήρηση ποιοτικής διατροφής, με φρούτα και λαχανικά).
- Όσο για τα κοινωνικά δίκτυα και τις νέες τεχνολογίες επικοινωνίας, από μέσα κοινού gossiping ή ανάλαφρης ψυχαγωγίας, ήρθε η στιγμή που επιτελούν ουσιαστικό έργο προσφέροντας, εκτός από ανθρώπινη εξ αποστάσεως επαφή, μια προηγμένη δυνατότητα άμεσης πληροφόρησης πολλών ανθρώπων· κυρίως, όμως, επιτρέπουν σε πολλούς να συνεχίσουν την εργασία τους από το σπίτι και στα παιδιά να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους. Φανταστείτε το #ΜένουμεΣπίτι# να μας τύχαινε 20 χρόνια πριν.
- Η κερκόπορτα του #ΜένουμεΣπίτι# είναι ο εφοδιασμός με τα απαραίτητα, είτε πρόκειται για φάρμακα (θα αναφερθώ σε αυτό παρακάτω), είτε για τις προμήθειες από το σούπερ μάρκετ. Η χρήση της μάσκας σε κάθε έξοδο από το σπίτι είναι, και επιστημονικά πια, επιβεβλημένη, ακόμα και αν κρατούμε τις απαραίτητες αποστάσεις από τους άλλους, αρκεί βέβαια, να τη φορούμε σωστά (όχι βάλε-βγάλε για να μιλήσουμε, όχι σαν μαντήλι στο λαιμό, όχι στο μέτωπο ή κρεμασμένη από το αυτί). Ο μόνος λόγος που δεν υποστηρίζεται επίσημα από τον ΕΟΔΥ, φαντάζομαι, ότι είναι ο φόβος μήπως δεν επαρκέσουν για εκεί που χρειάζονται περισσότερο, δηλαδή στις δομές Υγείας της χώρας. Με λογική χρήση (μία μάσκα ανά έξοδο), δεν νομίζω ότι θα προκύψει έλλειψη. Θα προσέθετα ότι και τα γάντια είναι απαραίτητα, αρκεί να τα θεωρούμε ως κάτι απόλυτα βρώμικο. Επομένως, να μην φέρνουμε τα χέρια μας ενώ φοράμε γάντια σε επαφή με το πρόσωπό μας, π.χ. για να ξυστούμε, ή για να τακτοποιήσουμε τα μαλλιά μας. Τα προϊόντα από το σούπερ μάρκετ πρέπει να τα βάζουμε ένα ένα μέσα στο σπίτι, κατευθείαν στον νεροχύτη, όπου θα σαπουνίζονται οι επιφάνειές τους (αναλογιστείτε μόνο πόσα χέρια, μεταξύ αυτών και τα βρώμικα γάντια μας ή του ανθρώπου που τα βάζει στα ράφια και μετά στις σακούλες, τα έχουν πιάσει). Υπάρχουν και εδώ πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα ότι ο ιός επιβιώνει για μέρες σε πλαστικές (ή πλαστικοποιημένες) επιφάνειες, μέταλλα και σε υφάσματα (αν και για μικρότερο διάστημα). Τα ρούχα που φοράμε στις (ελάχιστες) εξόδους από το σπίτι, καλό είναι να τα βγάζουμε στο μπαλκόνι και να τα αφήνουμε στον ήλιο και τον αέρα για αρκετές ώρες, ώστε μέχρι την επόμενη έξοδο που θα τα χρειαστούμε να μην υπάρχει ο ιός επάνω τους.
- Για τα άτομα που χρειάζονται φάρμακα, η άυλη συνταγογράφηση (χωρίς δηλ. εκτυπωμένη συνταγή, αλλά με τα barcodes των συνταγών ως sms στο κινητό) είναι πλέον πραγματικότητα. Αν και απαιτείται ίσως βοήθεια για την ενεργοποίηση της υπηρεσίας από τους νεότερους, PC-ready, συγγενείς (έχω εντυπωσιαστεί σε πόσο λίγα λεπτά τα παιδιά ή εγγόνια των θεραπευόμενών μου ολοκληρώνουν την ενεργοποίηση της άυλης συνταγογράφησης) αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό μέτρο για τον περιορισμό της διασποράς του ιού. Για αυτούς που λαμβάνουν χρόνιες συνταγές, ούτε καν αυτός ο μικρός μπελάς της ένταξης στην άυλη συνταγογράφηση είναι απαραίτητος: ο Ιατρός μπορεί να καταχωρήσει τη νέα τρίμηνη συνταγή (χωρίς εκτύπωση) και να στείλει τους αύξοντες αριθμούς των 3 συνταγών στο κινητό του ενδιαφερόμενου. Οι Φαρμακοποιοί έχουν εξοικειωθεί πλήρως με αμφότερες τις διαδικασίες και είναι πάντα πολύ υποστηρικτικοί.
- Η μάχη της Ιατρικής εναντίον του ιού είναι στην κορύφωσή της: πληθαίνουν μέρα με την ημέρα τα άρθρα στα σημαίνοντα ιατρικά περιοδικά, τόσο σχετικά με την επιδημιολογία και τα κλινικά χαρακτηριστικά της νόσου, όσο και με τους αποτελεσματικούς συνδυασμούς φαρμάκων (ακόμα και για χορήγηση στο σπίτι, δηλ. από το στόμα). Αρχίζουν να δημοσιεύονται οι πρώτες randomized controlled trials (τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές), που θεωρούνται η ναυαρχίδα της βασισμένης στις ενδείξεις, σύγχρονης Ιατρικής (από τις μελέτες παρατήρησης δεν μπορείς να είσαι σίγουρος ότι πχ ο συνδυασμός υδροξυχλωροκίνης-αζιθρομυκίνης δουλεύει). Ήδη έχουν διαμορφωθεί κλινικοί αλγόριθμοι διάγνωσης και θεραπείας, αλλά και συνολικής διαχείρισης των ασθενών (τώρα είναι ελαφρώς εμπειρικοί, αλλά θα γίνουν πιο ισχυροί όταν έχουμε και τα αποτελέσματα των τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών). Οι αλγόριθμοι στην Ιατρική πάντα υπήρξαν το τυποποιημένο, παγκοσμιοποιημένο (άρα εύκολο να ακολουθηθεί από έναν Ιατρό σε μια ΜΕΘ της Κίνας ή έναν κλινικό Ιατρό της Ισπανίας) απόσταγμα της συσσωρευθείσας γνώσης· απλά δεν πρέπει να εμποδίζουν τον μάχιμο Ιατρό να εξατομικεύει περιπτώσεις ασθενών που δεν “ταιριάζουν” σε αυτούς.
Συμπερασματικά, παρά τις μικρές ή μεγαλύτερες ενστάσεις που μπορεί να έχουμε για την τελειότητα των μέτρων (καραντίνα εδώ ή εκεί, και από πότε μέχρι πότε), την επάρκεια των νοσοκομείων σε υλικά ή κλίνες ΜΕΘ, και την όλη λειτουργία του ΕΟΔΥ (από τηλεφωνικό κέντρο μέχρι επίσημες ανακοινώσεις), η Ελλάδα δείχνει να ανθίσταται στην επιδημία ικανοποιητικά. Πολλά κρίνονται τον Απρίλη. Όπως και να ’χει, η επιδημία αυτή αποτελεί μια ευκαιρία για την μεταπολιτευτική Ελλάδα, μια κοινωνία που απέτυχε παταγωδώς στα δημοσιονομικά της, και κινδυνεύει να αφήσει πίσω της ένα αρνητικό αποτύπωμα στην Ιστορία, για να κάνει κάτι αξιομνημόνευτο από τις επόμενες γενιές. Και αυτό το “κάτι” δεν απαιτεί γενναιότητα, αλλά ούτε και κρύβει πείνα, κακουχίες, ή απώλειες στα πεδία των μαχών και μετακίνηση πληθυσμών. Απαιτεί μόνο ένα πράγμα: πειθαρχία και υπομονή- απαιτήσεις εφικτές για τον μέσο άνθρωπο. Τέλος, η πανδημία θυμίζει με σκληρό τρόπο στα σύγχρονα κράτη πως είναι παράλογο να συντηρούν στρατούς και πολέμους, ενώ τα συστήματα υγείας τους κλατάρουν με την πρώτη αιχμή νοσηρότητας. Καλύτερα να συντηρούμε με τους φόρους μας «φουσκωμένα» συστήματα υγείας, με περισσότερους αναπνευστήρες και περισσότερους και καλύτερα εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας απ’ ότι χρειάζεται σε εποχές καλής υγείας, ώστε να είμαστε επαρκείς και έτοιμοι στην επόμενη πανδημία.
f/b Tsiaousis Georgios
