Γυρισμός στην πατρίδα (Γράφει η Μαρούλα Βέργου Γκαμπέση)

Μαθαίνουμε που και που για κάποιες δημοπρασίες έργων τέχνης που πωλούνται και καταλήγουνε σε πρόσωπα- συλλέκτες  για τις ιδιωτικές τους συλλογές. ΄Εργα ζωγράφων που στην νεότητά τους ήταν ασήμαντοι και «μετά θάνατον» τα ίδια δημιουργήματα  αγοράζονται σε τιμές απρόσιτες για τους πολλούς, ή κοσμήματα χειροποίητα  περασμένων καιρών μαζί και ενδύματα που από τύχη και σεβασμό βρέθηκαν σε «καλά χέρια» ζητώντας μια δεύτερη ζωή στα λαογραφικά μουσεία και τις συλλογές ιδιωτών.

Μια καλοδιατηρημένη Καστοριανή φορεσιά πριν χρόνια βγήκε σε δημοπρασία στο Παρίσι με το φέσι της γεμάτο φλουριά και την ολόχρυση φούντα, το κρεμ μακρύ φόρεμα με τις λεπτές χρυσές ανταύγειες, το κοντέσι κεντημένο με χρυσή κλωστή και το δικέφαλο αετό νάναι στην πλάτη του κοντεσιού. Τα μανίκια – χερότεια – κι η δαντέλα στο λαιμό, μαζί με τη διαμαντοστολισμένη ζώνη, έδειχναν μέσα από τη φωτογραφία και την λυγερή κορμοστασιά της κοπέλας όλο της το μεγαλείο.

Από μια τωρινή φωτογραφία «ξύπνησε» ο πολιτιστικός πατριωτισμός που αγγίζει πάντοτε όσους λατρεύουν και διασώζουν ανεκτίμητα ενθύμια από τα κληρονομήματα που ανήκουν στον τόπο μας.

Γεννήθηκαν τότε και οι παρακάτω απορίες για το πώς βρέθηκε σε δημοπρασία… Να υπήρχε οικονομική ανάγκη; Νάχαν αποδημήσει οι πιο ηλικιωμένοι της οικογένειας; Μήπως η επόμενη γενιά δεν είχε συγγενείς εδώ; Αφομοιώθηκαν στο νέο τόπο λησμονώντας την παλιά καταγωγή;

Τώρα βρίσκεται στη Σίφνο και από ένα κυκλαδίτικο νησί μας καθησυχάζει για την τύχη του, γιατί έπεσε στα χέρια του Σίφνιου ερευνητή για τις ελληνικές φορεσιές κ. Γιάννη Αυτάρτη – μέλος του πολιτιστικού συλλόγου Σιφνίων.

Στα 2000 μ.χ. επέστρεφε το νυφικό φόρεμα μιας κοπέλας κάποτε και τώρα μακαρίτισσας γιαγιάς. Χάρις στον εγγονό της  Λουϊ Παυλή και τη γυναίκα του Μιμή Λαμπ που ζούσαν χρόνια στην Αρούμπα των Ολλανδικών Αντιλλών. Οι υπόλοιποι της οικογένειας Παυλή ζούσαν στη Νέα Υόρκη και «φεύγοντας» κάθε τόσο… άφηναν πίσω ενθύμια του παρελθόντος.

Ο Λουϊ αποφάσισε να φέρει πίσω στην Καστοριά το νυφικό της γιαγιάς μαζί με το βαφτιστικό φορεματάκι της ΄Ελεν όταν η μητέρα του Θεανώ, ο αδελφός του Μπιλ- αξιωματικός του πεζικού – και η ΄Ελεν η αδελφή του άφησαν τα κόκκαλά τους στην πολύβουη πολιτεία.

Βρίσκονται στο Δεληνάνειο – σπίτι της Καστοριανής γυναίκας – που από το 1994 λειτουργεί και είναι στη φροντίδα του Προοδευτικού συλλόγου.

΄Ετσι προστέθηκαν στα κειμήλια που συγκεντρώθηκαν από τότε και… υπάρχει ελπίδα να βρεθούν κι άλλα ακόμη ενθύμια.

΄Ηταν μια ξεχωριστή μέρα εκείνη όταν ο Λούϊ και η Μιμή που οι πρόγονοί της ήταν από το 1650 στις Αντίλλες συναντήθηκαν με τον πρωτοξάδερφο Τηλέμαχο- Λάζο Σίσκο, την σύζυγό του ΄Αννα Γερμανίδα – κατοίκου Φραγκφούρτης – , που μιλάει  εκπληκτικά τα παλιά καστοριανά, ήταν κι ο Λουκάς Δάλλας και η Δώρα του, πρωτοξάδερφοι κι αυτοί, αφού η Θεανώ Παυλή – μητέρα του Λούϊ – είχε αδελφή τη Δέσποινα Σίσκου και τη γιαγιά μας Αφροδίτη Κουκούλη, όλες αδελφές το γένος Δάλλα.

Βρεθήκαμε μάρτυρες, σε μια συνάντηση, όπου σόγια της διασποράς, με τα εγχώρια, μοιραζόμασταν ένα καλοκαιρινό απόγευμα, με καφέ, σιμιγδαλένιο χαλβά και αρμιόπιτα, ένα συμβολικό αντάμωμα για να νιώσουμε το δέσιμο αναμεταξύ μας, μαθαίνοντας  «από πού κρατάει η σκούφια μας» αλλά και να εντυπωσιαστούμε, να συγκινηθούμε, να σεβαστούμε, πως τα ενθύμια αυτά δεν χάθηκαν, ούτε πέσανε στα άχρηστα, ούτε ότι τα έφαγε ο σκόρος, ούτε ότι κατέληξαν σε δημοπρασία, αλλά γυρίσανε στον τόπο τους, να έχουν μια συνέχεια, στην ζωή και την ιστορία της πόλης μας.

Μαζί με τα ενθύμια αυτά ένα ακόμη έξοχο ευρωπαϊκό φόρεμα φορεμένο μετά την τελετή του γάμου, που έγινε στο Παρίσι το 1899, στολίζει μια από τις βιτρίνες του μουσείου του Προοδευτικού συλλόγου, με δωρήτρια την κυρία Ελένη Γκουγκουλίτσα, το γένος Χρήστου και Μελπομένης Λίτσκα κατοίκων Παρισίων. Η Ελένη ήταν ανεψιά του δωρητή Αναστάσιου Δεληνάνου και της συζύγου του από το γένος Δόϊκου, κατοίκων Η.Π.Α.

Στο σπιτικό τους – Δεληνάνειο Λαογραφικό Μουσείο – θα φιλοξενούνται όλα αυτά, ραντισμένα με το άρωμα των ανθρώπων του χθεσινού κόσμου.

Υπάρχουν ακόμη φορέματα που χάρισε η λαογράφος μας κυρία Ιφιγένεια Διδασκάλου, όπου μπορεί κανείς να αγοράσει το βιβλίο της «Καστοριά-Πατρίδα μου» και να πάει χρόνια πίσω, αναζητώντας τον τρόπο ζωής, τα ήθη, τα έθιμα και τις χαρές των τότε κατοίκων που ζούσανε με άλλα μέτρα και άλλα σταθμά.

Στις μέρες μας τα Ελγίνεια Μάρμαρα συνεχίζουν να ζητούν να γυρίσουνε πίσω, από δεκαετίες, έχοντας περισσότερους συμμάχους και υπερασπιστές του παγκόσμιου πολιτισμού, που επιμένουνε και με μια φωνή από πολλές φωνές φτιαγμένη , που ανήκει σε μια μαγιά ανθρώπων

«φωνές ιδανικές κι αγαπημένες

εκείνων που πεθάναν

ή εκείνων που μοιάζουν σαν τους πεθαμένους

κάποτε μέσ΄ στα όνειρά μας ομιλούν»…

Στίχοι Κων/νου Καβάφη

Σ΄ ευχαριστούμε ποιητή…

 

Προηγούμενο Άρθρο

Τα δρομολόγια της κινητής αστυνομικής μονάδας για την επόμενη εβδομάδα στην ΠΕ Καστοριάς (4-9/3)

Επόμενο Άρθρο

Ἐπίσκεψη του Ὀλυμπιονίκη Πύρρου Δήμα και του νέου Ἀρχηγού της Ἀστυνομίας της Δ.Μ. στον Μητροπολίτη Καστορίας κ. Καλλίνικο

Τελευταία από ΑΠΟΨΕΙΣ