Το όνειρο των Χριστουγέννων (Γράφει η Μαρούλα Βέργου-Γκαμπέση)

κατηγορία : Παράδοση/Τοπικά Νέα από

Νέα Υόρκη 23 Δεκεμβρίου του 1929… εδώ και μήνες έχει αρχίσει στις Η.Π.Α. η περίοδος της μεγάλης οικονομικής κρίσης, γνωστότερης ως «το μεγάλο κράχ». Βαρύς ο Χειμώνας, φθάσανε κι οι μέρες των Χριστουγέννων. Το πολύβουο κέντρο της πόλης γέμισε, με απόρους που ζητιανεύουνε στους δρόμους… μπρος στις γιορτινές βιτρίνες του Μανχάταν, στολισμένες με χρυσές γιρλάντες, λαμπερά πολύχρωμα φωτάκια, καταστήματα με δώρα που φέρνει πάντα ο Σάντα Κλάους, ως τα σπίτια των άνετων αμερικάνικων νοικοκυριών.

Παντού ακούγονται τα χαρούμενα τραγούδια των ημερών, από τα γραμμόφωνα, τα ραδιόφωνα, τις μπάντες και τις χορωδίες που κινούνται από τετράγωνο σε τετράγωνο ψάλλοντας ύμνους για την γέννηση του Μεσσία, και τον ερχομό του νέου χρόνου.

Παραμονή Χριστουγέννων, κι ανάμεσα στα πολυόροφα κτίρια, σε μια γωνιά ενός μικρομάγαζου, εργάζεται σκληρά και περιστασιακά ο εικοσιπεντάχρονος Μπότης βγάζοντας με δυσκολία το ψωμί του. Δουλεύει και κοιμάται στον ίδιο χώρο… Το κακό που έπληξε ένα μεγάλο κομμάτι της Αμερικάνικης κοινωνίας, αντανακλά και πάνω του στον καστοριανό μετανάστη, που μήνες προ των Χριστουγέννων υπολόγιζε να πάρει το πλοίο της γραμμής για το Πλύμουθ και από κει να ταξιδέψει για τη Γαλλία φθάνοντας στα νοτιότερα… με το τραίνο ως τη Σαλονίκη, βρίσκοντας το δρόμο για την πόλη του, την γειτονιά του, ανταμώνοντας με τους δικούς του, και τη σεμνή και ντροπαλή αρραβωνιαστικιά του. Μόνη παρηγοριά του στα ξένα… είναι τα γράμματά της που τα βαστά, διαβάζοντάς τα κάθε βράδυ πριν κοιμηθεί.

… Η κρίση του ΄κλεισε το δρόμο για το αντάμωμα , δεν θα μπεί στο υπερωκεάνειο «Ακουϊτάνια» να περάσει τον Ατλαντικό, να φθάσει όσο πιο γρήγορα γίνεται κοντά της. Τα σχέδιά του ναυαγήσανε… κι όσο οι μέρες πλησιάζουνε… η νοσταλγία μεγαλώνει…

23 του μήνα και κείνη γιορτάζει απόψε… σαν οπτασία περνά από μπρος του… Σταματά το ράψιμο. Σηκώνεται από τη μηχανή της γουναρικής… δυναμώνει την ένταση του ραδιοφώνου που μεταδίδει τα γιορτινά τραγούδια…Η βελούδινη φωνή του τραγουδιστή που ψάλλει με κατάνυξη τον παρηγορεί…

Γλυκύτατη και συγκινητική η μελωδία, αλλά εκείνος νοσταλγεί και θέλει να επιστρέψει στον τόπο του, να βρεθεί σαν μικρό παιδί μαζί μ΄ άλλα παιδιά του σχολείου κουβαλώντας τη φάτνη, ψάλλοντας στο Τσαρσί, το απολυτίκιο των Χριστουγέννων … όλα μαζί…

Γονατίζει… δίπλα στην εικόνα της Παναγιάς που τούδωσε η μάνα του φεύγοντας, και το ψάλλει… Η παρθένος σήμερον… τον υπερούσιον τίκτει…

Νύχτα Χριστουγέννων …κι αυτός ολομόναχος… ένα στενό κρεβάτι τον περιμένει, κι ένας ύπνος που έρχεται στο μικρό του δωμάτιο ίσα ίσα για να απαλύνει την μοναξιά του… απόψε όμως έρχεται φορτωμένος με δώρο ακριβοθώρητο , στέλνοντάς τον με τ΄ όχημα του ονείρου ως τον τόπο του,… την ώρα που όλοι βγαίνουνε -κατά τα χαράματα- για να τραγουδήσουνε τα κόλιεντα… Σηκώνεται τότε από το κρεβάτι… ταξιδεύει και φθάνει ως τους καλαντιστές που τον καλούνε να μετέχει στην συντροφιά τους… Η φωνή του ενώνεται με τις δικές τους γλυκές φωνές κι όλοι μαζί μοιράζονται τα πρώτα επαινετικά λόγια για τον άρχοντα, την αρχόντισσα, την ανύπαντρη κόρη, τον ξενιτεμένο…

Στον τελευταίο στίχο ο Μπότης μισοξυπνά… καταλαβαίνει πως είναι αλλού… πως βρίσκεται μακριά τους… βουρκώνει… απομακρύνεται… φεύγει από κοντά τους, ενώ εκείνοι συνεχίζουνε να τραγουδούν το «ξενιτεμένο μου πουλί…»

Η μοίρα του και η αναθεματισμένη κρίση δεν τούκαναν το χατήρι να ανταμώσει στ΄ αλήθεια… κι είναι αδύνατον ν΄ αλλάξει την κατάσταση…

Διαβάζει το μεγάλο πανό απέναντι από το παράθυρό του…

Better days are coming –έρχονται καλύτερες μέρες- ,ακούει τους αμερικάνους να το λένε συχνά αυτό… Βλέπει προς το δρόμο του φωτισμένου Μπρόντγουαιη… στο θέατρο… όπου παίζει το έργο του Τέννεσυ Ουϊλιαμς «Το τραίνο με το γάλα δεν σταματάει πια εδώ…»

Merry Christmas … and happy new year…

Κι εκείνος θα σηκωθεί σε λίγο, θα ντυθεί, για να φτάσει ως τον ναό του Αγίου Νικολάου… κι ύστερα… θα αναζητήσει την οδό 50 και 28 avenue, γραφείο και μεγάλη αίθουσα του συλλόγου των Καστοριέων «ΟΜΟΝΟΙΑ», για να συνεορτάσει μ΄ άλλους ξενιτεμένους σαν και του λόγου του… μακρυά από την Καστοριά.. τη λίμνη με τα ψάρια… και τον ταμπαχανέ με τα ψηλά λευκάδια.

Μα θάρθει κάποτε η ευλογημένη η ώρα, που θα γυρίσει με τους παράδες του… κι όλοι θα ξαναβρεθούνε σε βραδιά βεγγέρας…στα «ερχόματά του» … να χορέψουνε να πιούνε… και να γευτούνε τα καλά του δωδεκαήμερου… και να τους ευχηθούνε «καλά στέφανα» …

…η βεγγέρα συνεχίζεται, κι όλοι κάθονται γύρω από το γιορτινό τραπέζι… μετά το χορό… πηγαίνουνε στην εκκλησία κι οι Αμερικάνοι, κι οι Γάλλοι ρίχνουν στο δίσκο δολλάρια και φράγκα.

Απέχουμε αρκετά χρόνια από τότε… όμως κι οι σημερινοί ξενητεμένοι μας νοσταλγούν τα κόλιεντα μα έχουν άλλο τρόπο να βρεθούν κοντά μας…

25 χρόνια μετά… πλησιάζουν τα… Χριστούγεννα… 13/12/2014… Δύο νεαρά καστοριανά παιδιά που ζούνε στο Λονδίνο και την Νέα Υόρκη, παραμένουν λόγω των επαγγελματικών τους υποχρεώσεων, εκεί… ξένοι μέσα στους ξένους.

Μέσω του skype, συνδέονται με την πλατεία Ομονοίας… παίρνοντας μια γεύση από την ιδιαίτερη πατρίδα τους, ακούγοντας τα παραδοσιακά κάλαντα και το «γραμματικος και λειτουργός»… που τους τραγουδάνε όλοι οι παρευρισκόμενοι στο άναμμα του Χριστουγεννιάτικου δέντρου…

Στέλνουν τις ευχές τους με e-mail γράφοντας «και του χρόνου μαζί σας», Χρήστος, «better days are coming… τις περιμένουμε με χαρά, αγάπη, ειρήνη … και πίστη…», Βασιλική.

(Η φωτογραφία είναι από το άναμμα του Χριστουγεννιάτικου Δέντρου στην Πλατεία Ομόνοιας, το 2014)